Shloka 19
कर्णस्य दानप्रतिज्ञा–शल्योपदेश–वाक्ययुद्धम्
Karna’s Gift-Vows, Shalya’s Counsel, and the Battle of Words
Devanagari script
हयारोहाश्व बहव: परिवार्य गजोत्तमान् | तलशब्दरवांश्वक्रु: सम्पतन्तस्ततस्तत:,बहुत-से घुड़सवार उत्तम गजराजोंको चारों ओरसे घेरकर इधर-उधर दौड़ने और ताली पीटने लगे। इससे जब वे विशालकाय हाथी दौड़ने और भागने लगते, तब वे घुड़सवार अगल-बगलसे और पीछेकी ओरसे उनपर बाणोंकी चोट करते थे
Transliteration
sañjaya uvāca | hayārohāś ca bahavaḥ parivārya gajottamān | tālaśabdaravāṁś cakruḥ sampatantas tatas tataḥ ||
Translation
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അനവധി അശ്വാരോഹികൾ ശ്രേഷ്ഠമായ ഗജോത്തമങ്ങളെ ചുറ്റിവളഞ്ഞ് ഇവിടെ അവിടെ പാഞ്ഞോടി കരതാളധ്വനിയും മഹാകോലാഹലവും ഉയർത്തി. ആ ശബ്ദത്തിൽ ഭീതരായ മഹാകായ ആനകൾ ഓടി ചിതറുമ്പോൾ, അശ്വാരോഹികൾ അവരുടെ പാർശ്വങ്ങളിലും പിന്നിലും നിന്ന് അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിച്ചു.
Word by Word
हयारोहाःhorse-riders
हयारोहाः:
Karta
TypeNoun
Rootहयारोह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
बहवःmany
बहवः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
परिवार्यhaving surrounded
परिवार्य:
Karma
TypeVerb
Rootपरि-√वृ (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), Active
गजोत्तमान्the best elephants
गजोत्तमान्:
Karma
TypeNoun
Rootगजोत्तम (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
तलशब्दरवान्having the noise of clapping/palm-sound
तलशब्दरवान्:
Karma
TypeAdjective
Rootतलशब्दरव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
अक्रुःthey made/did
अक्रुः:
Karta
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
सम्पतन्तःrushing/falling upon
सम्पतन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-√पत् (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Plural
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaH
horsemen (hayārohāḥ)E
elephants (gajottamāḥ)C
clapping/din (tāla-śabda-rava)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes