Shloka 57
Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure
Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin
गजवाजिमनुष्याणां शरीराणि शितै: शरै:
gajavājimanuṣyāṇāṃ śarīrāṇi śitaiḥ śaraiḥ
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ക്ഷുരധാര അമ്പുകളാൽ ആനകളുടെയും കുതിരകളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും ശരീരങ്ങൾ കീറിപ്പൊളിഞ്ഞു; യുദ്ധത്തിന്റെ അന്ധഹിംസയിൽ ജീവികൾ എല്ലാം ലക്ഷ്യങ്ങളായി, നിയന്ത്രണവും കരുണയും തകർന്നുവീണു।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical gravity of war: even when framed as kṣatriya-duty, battle produces widespread suffering that does not discriminate between mighty beasts and human warriors, reminding the listener of the human and moral cost behind heroic narratives.
Sañjaya is describing the battlefield scene in Karṇa Parva: sharp arrows are striking the bodies of elephants, horses, and men, conveying the intensity of the fighting and the scale of casualties.