Shloka 12
Adhyāya 17 — गजयुद्ध-वृत्तान्तः, सहदेव-दुःशासन-संघर्षः, नकुल-कर्ण-समागमः
Elephant-battle account; Sahadeva–Duhshasana clash; Nakula–Karna encounter
ततोअरर्जुनं भिन्नकटेन दन्तिना घनाघनेनानिलतुल्यवर्चसा । अतीव चुक्षो भयिषुर्जनार्दनं धनंजयं चाभिजघान तोमरै:,उन्होंने गण्डस्थलसे मदकी धारा बहानेवाले, वायुके समान वेगशाली, मदोन्मत्त गजराजके द्वारा अर्जुन और श्रीकृष्णको अत्यन्त घबराहटमें डालनेकी इच्छासे उसे उन दोनोंकी ओर बढ़ाया और तोमरोंसे उन दोनोंपर प्रहार किया
tato 'rjunaṃ bhinnakaṭena dantinā ghanāghanenānilatulyavarcāsā | atīva cukṣo bhayiṣur janārdanaṃ dhanaṃjayaṃ cābhijaghāna tomaraiḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ അവൻ കപോലങ്ങളിൽ നിന്ന് മദധാര ഒഴുകുന്ന, മഴമേഘംപോലെ ശ്യാമവർണ്ണവും കാറ്റുപോലെ വേഗവും തേജസ്സും ഉള്ള മദോന്മത്ത ഗജരാജനെ മുന്നോട്ട് നീക്കി—ജനാർദനൻ കൃഷ്ണനെയും ധനഞ്ജയൻ അർജുനനെയും അത്യന്തഭീതിയിലാഴ്ത്തുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്; പിന്നെ തോമരങ്ങൾകൊണ്ട് അവരിരുവരെയും പ്രഹരിച്ചു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical reality of warfare: opponents may intentionally generate terror and confusion as a tactic. It implicitly contrasts such fear-inducing aggression with the steadiness expected of exemplary warriors—especially Arjuna and Krishna—who must remain composed amid intimidation.
In the Karna Parva battle narrative, an enemy advances a powerful rutting elephant toward Arjuna and Krishna, aiming to panic them, and simultaneously attacks them with tomara-javelins.