Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

कर्णपर्व — पञ्चदशोऽध्यायः | Karṇa Parva, Chapter 15: Pāṇḍya’s Advance and Aśvatthāmā’s Counterstroke

निर्वेष्ठ भर्तृपिण्डं हि कालोडयमुपजीविनाम्‌ । सूक्ष्मो विवादो विप्राणां स्थूलौ क्षात्रौो जयाजयौ,"क्योंकि स्वामीके आश्रित रहकर जीवननिर्वाह करनेवाले पुरुषोंके लिये अपने रक्षकके अन्नको सफल करनेका यही अवसर आया है, ब्राह्मणोंका विवाद सूक्ष्म (बुद्धिके द्वारा साध्य) होता है; परंतु क्षत्रियोंकी जय-पराजय स्थूल अस्त्रोंद्वारा सम्पन्न होती हैं

nirveṣṭa-bhartṛpiṇḍaṃ hi kālo ’yam upajīvinām | sūkṣmo vivādo viprāṇāṃ sthūlau kṣātrau jayājayau ||

യജമാനന്റെ ആശ്രയത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവർക്ക് ഇതാണ് തങ്ങളുടെ രക്ഷകന്റെ അന്നത്തെ സാർത്ഥകമാക്കേണ്ട സമയം. ബ്രാഹ്മണരുടെ തർക്കം സൂക്ഷ്മം—ബുദ്ധിയും വിവേചനവും കൊണ്ടാണ് തീരുന്നത്; എന്നാൽ ക്ഷത്രിയരുടെ ജയപരാജയം സ്ഥൂലം—യുദ്ധഭൂമിയിൽ ആയുധങ്ങളാൽ തന്നെയാണ് നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നത്.

निर्वेष्टुंto wrap/cover (i.e., to make use of, to secure)
निर्वेष्टुं:
Karma
TypeVerb
Rootनिर्वेष्ट्
Formtumun (infinitive)
भर्तृपिण्डम्the patron/master’s food (maintenance)
भर्तृपिण्डम्:
Karma
TypeNoun
Rootभर्तृपिण्ड
FormMasculine, Accusative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
कालःtime/occasion
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
उपजीविनाम्of dependents/livelihood-seekers
उपजीविनाम्:
TypeNoun
Rootउपजीविन्
FormMasculine, Genitive, Plural
सूक्ष्मःsubtle
सूक्ष्मः:
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
विवादःdispute/debate
विवादः:
Karta
TypeNoun
Rootविवाद
FormMasculine, Nominative, Singular
विप्राणाम्of Brahmins
विप्राणाम्:
TypeNoun
Rootविप्र
FormMasculine, Genitive, Plural
स्थूलौgross/physical
स्थूलौ:
TypeAdjective
Rootस्थूल
FormMasculine, Nominative, Dual
क्षात्रौof/pertaining to Kshatriyas (kshatriya-matters)
क्षात्रौ:
TypeNoun
Rootक्षात्र
FormMasculine, Nominative, Dual
जयाजयौvictory and defeat
जयाजयौ:
Karta
TypeNoun
Rootजय-अजय
FormMasculine, Nominative, Dual

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Brahmins (viprāḥ)
K
Kshatriyas (kṣātrāḥ)
W
weapons (implied by ‘sthūla’ victory/defeat)