Adhyaya 176

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ६९ “लोक हैं।) ऑपन--माजल छा | अकाल चतुःसप्तरत्यांधेिकशततमो< ध्याय: घटोत्कच और जटासुरके पुत्र अलम्बुषका घोर युद्ध तथा अलम्बुषका वध संजय उवाच दृष्टवा घटोत्कचं राजन्‌ सूतपुत्रर॒थं प्रति । आयान्तं तु तथा युक्त जिघांसुं कर्णमाहवे

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ കർണ്ണനെ വധിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് സജ്ജനായി സൂതപുത്രൻ കർണ്ണന്റെ രഥത്തേക്കു മുന്നേറുന്ന ഘടോത്കചനെ കണ്ട ദുര്യോധനൻ വിറച്ചു പറഞ്ഞു: “ഘടോത്കചൻ വേഗത്തിൽ കർണ്ണന്റെ മേൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; ആ മഹാരഥനെ തടയുക.”

Verse 2

अब्रवीत्‌ तत्र पुत्रस्ते द:शासनमिदं वच: । एतदू रक्षो रणे तूर्ण दृष्टवा कर्णस्य विक्रमम्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ, രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ പുത്രൻ ദുഃശാസനനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—“രണത്തിൽ കർണ്ണന്റെ വേഗമേറിയ വീര്യം കണ്ട ഈ രാക്ഷസൻ ഉടൻ കർണ്ണന്റെ മേൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; അതിനാൽ ആ മഹാരഥനെ തടയുക.”

Verse 3

वृतः सैन्येन महता याहि यत्र महाबल:

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—“വലിയ സൈന്യത്തോടെ ചുറ്റിപ്പറ്റി, ആ മഹാബലൻ (ഘടോത്കചൻ) വേഗത്തിൽ കർണ്ണന്റെ നേരെ പാഞ്ഞുവരുന്നിടത്തേക്ക് പോകുക; ആ മഹാരഥനെ തടയുക.”

Verse 4

रक्ष कर्ण रणे यत्तो वृतः सैन्येन मानद

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—“രാജാവേ, യുദ്ധത്തിൽ സജ്ജനായി കർണ്ണനെ സംരക്ഷിക്കൂ. ആ മഹാബലൻ ഘടോത്കചൻ സൈന്യവലയത്തിൽ, കർണ്ണനെ വധിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, വേഗത്തിൽ സൂതപുത്രന്റെ നേരെ പാഞ്ഞുവരുന്നു; അതിനാൽ ആ മഹാരഥനെ തടയുക.”

Verse 5

एतस्मिन्नन्तरे राजन्‌ जटासुरसुतो बली

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ഇതിനിടയിൽ ജടാസുരന്റെ ബലവാൻ പുത്രൻ ഘടോത്കചൻ കർണ്ണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; അതിനാൽ ആ മഹാരഥനെ തടയുക.

Verse 6

दुर्योधन तवामित्रान्‌ प्रख्यातान्‌ युद्धदुर्मदान्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ഇങ്ങനെ കർണ്ണവധം ലക്ഷ്യമാക്കി ഘടോത്കചൻ സൂതപുത്രന്റെ രഥത്തേക്കു വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു. അവൻ ഭീകരവേഗത്തിൽ ആക്രമിക്കാൻ വരുന്നതു കണ്ട നിന്റെ പുത്രൻ ദുര്യോധനൻ ദുഃശാസനനോട് പറഞ്ഞു—“സഹോദരാ! യുദ്ധഭൂമിയിൽ കർണ്ണന്റെ ഉഗ്രപരാക്രമം കണ്ട ഈ രാക്ഷസൻ വേഗത്തിൽ അവനെ ആക്രമിക്കാൻ പാഞ്ഞുവരുന്നു; അതിനാൽ ആ മഹാരഥി ഘടോത്കചനെ തടയുക.”

Verse 7

जटासुरो मम पिता रक्षसां ग्रामणी: पुरा

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! എന്റെ പിതാവായ ജടാസുരൻ പണ്ടുകാലത്ത് രാക്ഷസന്മാരുടെ നായകനായിരുന്നു; അവനും ഇങ്ങനെ തന്നെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുചാടുമായിരുന്നു. അതുപോലെ കർണ്ണവധം ലക്ഷ്യമാക്കി ഘടോത്കചൻ ഇപ്പോൾ സൂതപുത്രന്റെ നേരെ മഹാവേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു. അവൻ വരുന്നതു കണ്ട നിന്റെ പുത്രൻ ദുര്യോധനൻ ദുഃശാസനനോട്—“സഹോദരാ! ആ മഹാരഥി ഘടോത്കചനെ തടയുക” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 8

तस्यापचितिमिच्छामि शत्रुशोणितपूजया । शत्रुमांसैश्न राजेन्द्र मामनुज्ञातुमहसि

രാജേന്ദ്രാ! ശത്രുക്കളുടെ രക്തം അർപ്പിച്ച് പൂജ നടത്തി അവനു യഥോചിതമായ ആദരം അർപ്പിക്കുവാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ശത്രുമാംസത്തോടെ പ്രതികാരയജ്ഞം നടത്തുവാൻ എനിക്ക് അനുമതി തരിക. ആ മഹാരഥി കർണ്ണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; അവനെ തടയുക.

Verse 9

तमब्रवीत्‌ ततो राजा प्रीयमाण: पुनः पुनः । द्रोणकर्णादिभि: सार्ध पर्याप्तो5हं द्विषद्वधे

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ രാജാവ് ദുര്യോധനൻ സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും അവനോട് പറഞ്ഞു—“ദ്രോണൻ, കർണ്ണൻ മുതലായവരോടൊപ്പം ഞാൻ ശത്രുസംഹാരത്തിന് മതിയാകുന്നു. എന്നാൽ ആ മഹാരഥി കർണ്ണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; നീ ചെന്നു അവനെ തടയുക.”

Verse 10

त्वं तु गच्छ मया5ज्ञप्तो जहि युद्धे घटोत्कचम्‌ । राक्षसं क्रूरकर्माणं रक्षोमानुषसम्भवम्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—“നീ എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചെന്നു യുദ്ധത്തിൽ ഘടോത്കചനെ വധിക്ക. അവൻ ക്രൂരകർമ്മിയായ രാക്ഷസൻ; രാക്ഷസ-മാനവ വംശങ്ങളുടെ സംകരജന്മം. അവൻ കർണ്ണനെതിരെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; അതിനാൽ ആ മഹാരഥനെ തടയുക.”

Verse 11

पाण्डवानां हित॑ नित्यं हस्त्यश्वरथघातिनम्‌ । वैहायसगतं युद्धे प्रेषयेर्यमसादनम्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—“ഈ ഘടോത്കചൻ പാണ്ഡവരുടെ ഹിതത്തിൽ എപ്പോഴും തൽപരൻ; ആന, കുതിര, രഥങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ; ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ. യുദ്ധത്തിൽ അവനെ വധിച്ച് യമസദനത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കുക. അവൻ കർണ്ണനെതിരെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; അതിനാൽ ആ മഹാരഥനെ തടയുക.”

Verse 12

तथेत्युक्त्वा महाकाय: समाहूय घटोत्कचम्‌ । जाटासुरिभैमसेनिं नानाशस्त्रैरवाकिरत्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് ആ മഹാകായൻ ഘടോത്കചനെ വെല്ലുവിളിച്ചു; ഭീമസേനപുത്രന്റെ മേൽ നാനാവിധ ആയുധങ്ങൾ മഴപോലെ ചൊരിഞ്ഞു.

Verse 13

जटासुरके पुत्रका नाम अलम्बुष था। उस विशालकाय राक्षसने दुर्योधनसे “तथास्तु/ कहकर भीमसेनपुत्र घटोत्कचको ललकारा और उसके ऊपर नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षा आरम्भ कर दी ।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ജടാസുരന്റെ പുത്രനായ അലമ്പുഷൻ എന്ന മഹാകായ രാക്ഷസൻ, ദുര്യോധനനോട് “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ്, ഭീമസേനപുത്രൻ ഘടോത്കചനെ വെല്ലുവിളിച്ചു; അവന്റെ മേൽ നാനാവിധ ആയുധങ്ങൾ മഴപോലെ ചൊരിയാൻ തുടങ്ങി. ഹിഡിംബിയുടെ പുത്രനായ ഘടോത്കചൻ ഒറ്റയ്ക്കെ, മഹാവാതം മേഘങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ, അലമ്പുഷനെയും കർണ്ണനെയും, ദുസ്തരമായ കുരുസൈന്യത്തെയും തകർത്തുകളഞ്ഞു.

Verse 14

जैसे आँधी बादलोंको छित्न-भिन्न कर देती है, उसी प्रकार अकेले हिडिम्बाकुमार घटोत्कचने अलम्बुष, कर्ण तथा उस दुर्लड्घ्य कौरव-सेनाको भी मथ डाला ।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ഘടോത്കചന്റെ മായാബലം കണ്ട രാക്ഷസൻ അലമ്പുഷൻ ഉടൻ തന്നെ നാനാവിധ അമ്പുകളുടെ ഘനവർഷം ചൊരിഞ്ഞ് അവനെ ആക്രമിച്ചു.

Verse 15

विद्ध्वा च बहुभिर्बाणैरभैमसेनिं महाबल: । व्यद्रावयच्छरव्रातै: पाण्डवानामनीकिनीम्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! ആ മഹാബലൻ അഭൈമസേനി (ഘടോത്കചൻ)നെ അനേകം അമ്പുകളാൽ കുത്തി, അമ്പുകളുടെ മഴകൊണ്ട് പാണ്ഡവസേനയെ പിന്തിരിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. ‘കർണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി അവൻ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; ആ മഹാരഥനെ തടയുക.’

Verse 16

तेन विद्राव्यमाणानि पाण्डुसैन्यानि भारत । निशीथे विप्रकीर्यन्ते वातनुन्ना घना इव

ഭാരതാ! അവൻ ഓടിച്ചപ്പോൾ പാണ്ഡവസൈന്യം അർദ്ധരാത്രിയുടെ ഇരുട്ടിൽ കാറ്റ് തള്ളിപ്പിരിച്ച മേഘങ്ങൾപോലെ നാലുദിക്കിലും ചിതറിപ്പോയി. ‘കർണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി അവൻ വേഗത്തിൽ വരുന്നു; ആ മഹാരഥനെ തടയുക.’

Verse 17

घटोत्कचशरैनुन्ना तथैव तव वाहिनी । निशीथे प्राद्रवद्‌ राजन्नुत्सूज्योल्का: सहस्रश:

രാജാവേ! ഘടോത്കചന്റെ അമ്പുകളാൽ കലങ്ങിയ നിങ്ങളുടെ സൈന്യവും അർദ്ധരാത്രിയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ജ്വലിക്കുന്ന തീപ്പന്തങ്ങൾ എറിഞ്ഞുവിട്ട് നാലുദിക്കിലും ഓടിപ്പോയി. ‘കർണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി അവൻ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; ആ മഹാരഥനെ തടയുക.’

Verse 18

अलम्बुषस्तत: क्रुद्धो भैमसेनिं महामृधे । आजसणघ्ने दशभिरन्बाणैस्तोत्रैरिव महाद्विपम्‌

അപ്പോൾ അലമ്പുഷൻ ക്രോധത്തോടെ ആ മഹാസമരത്തിൽ ഭീമസേനപുത്രനെ പത്ത് അമ്പുകളാൽ കുത്തി—അങ്കുശംകൊണ്ട് മഹാഗജത്തെ തള്ളുന്ന മഹാവതിനെപ്പോലെ. ‘കർണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി അവൻ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; ആ മഹാരഥനെ തടയുക.’

Verse 19

तब क्रोधमें भरे हुए अलम्बुषने उस महासमरमें भीमसेनकुमार घटोत्कचको दस बाणोंसे घायल कर दिया, मानो महावतने महान्‌ गजराजको अंकुशोंसे मार दिया हो ।।

പിന്നീട് ഘടോത്കചൻ അതിഭീകരമായി ഗർജിച്ച് അലമ്പുഷന്റെ സാരഥിയെയും കുതിരകളെയും എല്ലാ ആയുധങ്ങളെയും തുണ്ടുതുണ്ടായി വെട്ടിനുറുക്കി. അവൻ കർണനെ ലക്ഷ്യമാക്കി വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുമ്പോൾ ദുര്യോധനൻ ദുഃശാസനനോട്—‘ആ മഹാരഥനെ തടയുക’ എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 20

ततः कर्ण शरबव्रातै: कुरूनन्यान्‌ सहस्रश: । अलम्बुषं चाभ्यवर्षन्मेघो मेर॒मिवाचलम्‌

അപ്പോൾ അവൻ അമ്പുകളുടെ പ്രളയവർഷംകൊണ്ട് കർണ്ണനെയും, മറ്റു ആയിരക്കണക്കിന് കുരു യോദ്ധാക്കളെയും, അലമ്പുഷനെയും—അചലമായ മേരുപർവ്വതത്തിന്മേൽ മേഘം ജലം ചൊരിയുന്നതുപോലെ—മൂടിവർഷിച്ചു. “കർണ്ണനിലേക്കു അവൻ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; ആ മഹാരഥനെ തടയൂ!” എന്നു യുദ്ധഭൂമിയിൽ വിളി ഉയർന്നു.

Verse 21

ततः संचुक्षुभे सैन्यं कुरूणां राक्षसार्दितम्‌ । उपर्युपरि चान्योन्यं चतुरडूं ममर्द ह

അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസന്റെ പീഡനത്തിൽ കുരുസൈന്യം കലങ്ങിപ്പോയി. മുകളിൽ മുകളിലേക്ക് പരസ്പരം തള്ളിക്കയറി, ചതുരംഗിണി സൈന്യം ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ തന്നെ തന്നെ ചതച്ചുതുടങ്ങി. “കർണ്ണനിലേക്കു അവൻ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; ആ മഹാരഥനെ തടയൂ!” എന്നു വിളി ഉയർന്നു.

Verse 22

जाटासुरिर्महाराज विरथो हतसारथि: । घटोत्कचं रणे क्रुद्धो मुष्टिनाभ्यहनद्‌ दृढम्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാ! സാരഥി കൊല്ലപ്പെട്ടതിനാൽ രഥരഹിതനായ ജാടാസുരി യുദ്ധഭൂമിയിൽ ക്രോധിച്ച് ഘടോത്കചനെ ശക്തമായ മുഷ്ടിപ്രഹാരത്തോടെ അടിച്ചു. (ഇതിനിടെ) ഘടോത്കചൻ കർണ്ണവധാഭിലാഷത്തോടെ സൂതപുത്രന്റെ രഥത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; അതിനാൽ ആ മഹാരഥനെ തടയുക.

Verse 23

मुष्टिनाभ्याहतस्तेन प्रचचाल घटोत्कच: । क्षितिकम्पे यथा शैल: सवृक्षस्तृणगुल्मवान्‌

അവന്റെ മുഷ്ടിപ്രഹാരത്തിൽ ആഹതനായ ഘടോത്കചൻ തളർന്നു കുലുങ്ങി; ഭൂകമ്പത്തിൽ വൃക്ഷ-തൃണം-കുറ്റിച്ചെടികളോടുകൂടിയ പർവ്വതം വിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ. “കർണ്ണനിലേക്കു അവൻ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നു; ആ മഹാരഥനെ തടയൂ!” എന്നു വിളി ഉയർന്നു.

Verse 24

ततः स परिघाभेन द्विट्संघघ्नेन बाहुना । जाटासुरिं भैमसेनिरवधीन्मुष्टिना भूशम्‌

അതിനുശേഷം ഭീമസേനപുത്രൻ ഘടോത്കചൻ, ശത്രുസമൂഹങ്ങളെ തകർക്കുന്ന പരിഘംപോലെയുള്ള തന്റെ കട്ടിയുള്ള ഭുജത്തിന്റെ പ്രചണ്ഡ മുഷ്ടിപ്രഹാരത്തോടെ ജാടാസുരിയെ കഠിനമായി അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.

Verse 25

त॑ प्रमथ्य ततः क्रुद्धस्तूर्ण हैडिम्बिराक्षिपत्‌ । दोभ्यामिन्द्रध्वजाभाभ्यां निष्पिपेष च भूतले

ക്രോധം നിറഞ്ഞ ഹിഡിംബപുത്രൻ അവനെ ശക്തിയായി മഥിച്ച് ഉടൻ ഭൂമിയിലേക്കെറിഞ്ഞു; ഇന്ദ്രധ്വജസമമായ തന്റെ ഇരുകൈകളാൽ അവനെ നിലത്ത് ഉരച്ച് ഉരച്ച് ചതച്ചുതുടങ്ങി।

Verse 26

जाटासुरिमोक्षयित्वा आत्मानं च घटोत्कचात्‌ | पुनरुत्थाय वेगेन घटोत्कचमुपाद्रवत्‌,तब जटासुरका पुत्र अपने-आपको घटोत्कचके बन्धनसे छुड़ाकर पुनः उठ गया और बड़े वेगसे उसकी ओर झपटा

ജാടാസുരന്റെ പുത്രൻ ഘടോത്കചന്റെ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം മോചിതനായി വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റ്, മഹാവേഗത്തോടെ ഘടോത്കചനെ നേരെ പാഞ്ഞുകയറി।

Verse 27

अलम्बुषो5पि विक्षिप्य समुत्क्षिप्प च राक्षसम्‌ घटोत्कचं रणे रोषान्निष्पिपेष च भूतले,अलम्बुषने भी झटका देकर रणभूमिमें राक्षस घटोत्कवचको उठाकर पटक दिया और रोषपूर्वक वह उसे पृथ्वीपर रगड़ने लगा

അലമ്പുഷനും യുദ്ധഭൂമിയിൽ രാക്ഷസനായ ഘടോത്കചനെ ഒരു ഞെട്ടലോടെ ഉയർത്തി നിലത്തടിച്ചു; പിന്നെ രോഷത്തോടെ അവനെ ഭൂമിയിൽ ഉരച്ച് ഉരച്ച് ചതയ്ക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 28

तयो: समभवद्‌ युद्ध गर्जतोरतिकाययो: । घटोत्कचालम्बुषयोस्तुमुलं लोमहर्षणम्‌,गरजते हुए उन दोनों विशालकाय राक्षस घटोत्कच और अलम्बुषका वह युद्ध बड़ा ही भयंकर और रोमांचकारी था

ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ രണ്ടുപേരായ മഹാകായരായ രാക്ഷസന്മാർ—ഘടോത്കചനും അലമ്പുഷനും—ഇടയിൽ ഒരു യുദ്ധം ഉദിച്ചു; അതി തുമുലവും ഭയാനകവും രോമാഞ്ചകരവുമായിരുന്നു അത്।

Verse 29

विशेषयन्तावन्योन्यं मायाभिरतिमायिनौ । युयुधाते महावीर्याविन्द्रवरोचनाविव

അതി മായാവികളായ ആ രണ്ടു വീരന്മാർ മായാപ്രയോഗങ്ങളാൽ പരസ്പരം ഒരുത്തനെ മറ്റൊരുത്തൻ മറികടക്കാൻ ശ്രമിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്തു; ഇരുവരും മഹാശക്തിയുള്ളവർ, ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപ്തിമാന്മാർ।

Verse 30

इन्द्र और बलिके समान महापराक्रमी वे दोनों अत्यन्त मायावी राक्षस अपनी मायाओंद्वारा एक-दूसरेसे बढ़ जानेकी चेष्टा करते हुए परस्पर युद्ध कर रहे थे ।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ദ്രനും ബലിയും പോലെയുള്ള മഹാപരാക്രമികളായ ആ രണ്ടു അത്യന്തം മായാവി രാക്ഷസന്മാർ, തങ്ങളുടെ മായകളാൽ പരസ്പരം മറികടക്കാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ട് തമ്മിൽ യുദ്ധം ചെയ്തു. വീണ്ടും വീണ്ടും അവർ വിരുദ്ധ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു—ഒരാൾ അഗ്നിയായപ്പോൾ മറ്റാൾ മഹാസമുദ്രമായി അതിനെ അണച്ചു; ഒരാൾ തക്ഷക നാഗമായപ്പോൾ മറ്റാൾ ഗരുഡനായി; ഒരാൾ മേഘമായപ്പോൾ മറ്റാൾ പ്രചണ്ഡ കാറ്റായി; പിന്നെ ഒരാൾ മഹാപർവതമായി നിന്നപ്പോൾ മറ്റാൾ വജ്രമായി അതിന്മേൽ പതിച്ചു.

Verse 31

पुन: कुञ्जरशार्दूलौ पुन: स्वर्भानुभास्करौ । एवं मायाशतसृजावन्योन्यवधकाड्क्षिणौ

വീണ്ടും അവർ മഹാഗജവും ശാർദൂലവും (കടുവ) പോലെയും, വീണ്ടും സ്വർഭാനു (രാഹു)യും സൂര്യനും പോലെയും ആയി. ഇങ്ങനെ നൂറുകണക്കിന് മായകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ നിപുണരായ ആ രണ്ടുപേരും, പരസ്പരവധം ആഗ്രഹിച്ച് മുഖാമുഖം നിന്നു.

Verse 32

परिधघैश्न गदाभिश्न प्रासमुद्गरपट्टिशै:

അവർ പരിഘങ്ങൾ, ഗദകൾ, പ്രാസങ്ങൾ, മുദ്ഗരങ്ങൾ, പട്ടിശങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 33

हयाभ्यां च गजाभ्यां च रथाभ्यां च पदातिभि:

കുതിരകളാലും ആനകളാലും, രഥങ്ങളാലും, പാദാതികളാലും.

Verse 34

ततो घटोत्कचो राजन्नलम्बुषवधेप्सया

അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, അലമ്പുഷനെ വധിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ഘടോത്കചൻ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

Verse 35

उत्पपात भृशं क्रुद्ध: श्येनवन्निपपात च । राजन्‌! तदनन्तर घटोत्कच अलम्बुषके वधकी इच्छासे अत्यन्त कुपित होकर ऊपर उछला और जैसे बाज (चिड़ियापर) झपटता है, उसी प्रकार उसके ऊपर टूट पड़ा ।।

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അവൻ അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി ചാടിയുയർന്ന് ശ്യേനനെപ്പോലെ പാഞ്ഞുവീണു. രാജാവേ, തുടർന്ന് അലമ്പുഷനെ വധിക്കണമെന്ന തീക്ഷ്ണാഭിലാഷത്തിൽ ദഗ്ധനായ ഘടോത്കചൻ ക്രോധത്തോടെ മേലോട്ടുചാടി, പരുന്ത് പക്ഷിയിലേയ്ക്ക് പാഞ്ഞിറങ്ങുന്നതുപോലെ അവന്റെ മേൽ തകർന്നു വീണു. പിന്നെ ആ മഹാകായ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ അലമ്പുഷനെ പിടിച്ചെടുത്തു വധത്തിനായി അടുക്കി.

Verse 36

कर्णो वैकर्तनो युद्धे राक्षसेन युयुत्सति । “तुम विशाल सेनासे घिरकर वहीं जाओ

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—യുദ്ധത്തിൽ വൈകർത്തനൻ കർണ്ണൻ ആ രാക്ഷസനോടു പോരാടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. അപ്പോൾ ഘടോത്കചൻ മഹാകായനായ രാക്ഷസരാജൻ അലമ്പുഷനെ ഇരുകൈകളാലും പിടിച്ചു സമരഭൂമിയിൽ ഉയർത്തി ഭൂമിയിലേക്കു അടിച്ചെറിഞ്ഞു—യുദ്ധത്തിൽ വിഷ്ണു മയാസുരനെ പിഴുതെറിഞ്ഞതുപോലെ. പിന്നെ, മഹാരാജാവേ, അമിതവിക്രമനായ ഘടോത്കചൻ അത്ഭുതദർശനമായ ഖഡ്ഗം ഉയർത്തി ശത്രു അലമ്പുഷന്റെ ഭീകരമായ ശിരസ്സിനെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് വെട്ടി വേർപ്പെടുത്തി.

Verse 37

रौद्रस्थ कायाद्धि शिरो भीम॑ विकृतदर्शनम्‌ | स्फुरतस्तस्य समरे नदतश्नातिभैरवम्‌

രൗദ്രഭാവത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഭീമനെപ്പോലെ വികൃതദർശനമായ ശിരസ് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; സമരത്തിൽ അത് വിറച്ചു, അവന്റെ ഗർജ്ജനം അത്യന്തം ഭയാനകമായി മുഴങ്ങി.

Verse 38

शिरस्तच्चापि संगृहा केशेषु रुधिरोक्षितम्‌

അവൻ ആ ഛേദിക്കപ്പെട്ട ശിരസ്സും എടുത്തു—അതിലെ കേശങ്ങൾ രക്തത്തിൽ നനഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 39

ययौ घटोत्कचस्तूर्ण दुर्योधनरथं प्रति । अभ्येत्य च महाबाहु: स्मयमान: स राक्षस:

ഘടോത്കചൻ വേഗത്തിൽ ദുര്യോധനന്റെ രഥത്തേക്കു നീങ്ങി. അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ ആ മഹാബാഹു രാക്ഷസൻ പുഞ്ചിരിയോടെ മുന്നോട്ട് വന്നു.

Verse 40

शिरो रथे<स्य निक्षिप्प विकृताननमूर्थजम्‌ । प्राणदद्‌ भैरवं नादं प्रावषीव बलाहक:ः

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—വികൃതമുഖവും ചിതറിയ മുടിയുമുള്ള ആ ശിരസ് രഥത്തിൽ എറിഞ്ഞിട്ട്, പ്രാവൃട്ട്‌മേഘംപോലെ ഭയങ്കരമായ ഗർജ്ജനം പുറപ്പെടുവിച്ചു।

Verse 41

खूनसे भीगे हुए उस मस्तकके केश पकड़कर महाबाहु राक्षस घटोत्कच दुर्योधनके रथकी ओर चल दिया और पास जाकर मुसकराते हुए उसने विकराल मुख एवं केशवाले उस सिरको उसके रथपर फेंककर वर्षाकालके मेघकी भाँति भयंकर गर्जना की | ३८-- ४० || अब्रवीच्च ततो राजन्‌ दुर्योधनमिदं वच: । एष ते निहतो बन्धुस्त्वया दृष्टोडस्य विक्रम:

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ അവൻ രാജാവ് ദുര്യോധനനോടു പറഞ്ഞു—“രാജാവേ! ഇതാ നിന്റെ ബന്ധുവും സഹായിയും; ഞാൻ അവനെ വധിച്ചു. അവന്റെ പരാക്രമം നീ കണ്ടില്ലേ?”

Verse 42

पुनर्द्रष्टासि कर्णस्य निष्ठामेतां तथा55त्मन: । स्वधर्ममर्थ काम॑ च त्रितयं योडभिवाउछति

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—നീ വീണ്ടും കർണന്റെ ഈ ദൃഢനിശ്ചയവും, തന്റെതായ സ്ഥിരതയും കാണും—സ്വധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്ന ത്രിവിധ ലക്ഷ്യം അഭിലഷിക്കുന്നവന്റെ നിശ്ചയം അത്।

Verse 43

तिष्ठस्व तावत्‌ सुप्रीतो यावत्‌ कर्ण वधाम्यहम्‌

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ കർണനെ വധിക്കുന്നതുവരെ നീ ഇവിടെ സന്തോഷത്തോടെ നില്ക്കുക.” എന്ന് പറഞ്ഞിട്ട്, നരേശ്വരാ, ക്രോധം നിറഞ്ഞ ഘടോത്കചൻ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളുടെ വർഷം ചൊരിഞ്ഞുകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ കർണന്റെ അടുക്കൽ നീങ്ങി।

Verse 44

एवमुक्‍क्त्वा ततः प्रायात्‌ कर्ण प्रति नरेश्वर । किरन्‌ शरगणांस्तीक्ष्णान्‌ रुषितो रणमूर्थनि

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—നരേശ്വരാ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് കോപാകുലനായ ഘടോത്കചൻ യുദ്ധത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ കർണനെതിരെ നീങ്ങി, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളുടെ കൂട്ടം ചൊരിഞ്ഞു।

Verse 45

तत: समभवद्‌ युद्ध घोररूपं भयानकम्‌ | विस्मापनं महाराज नरराक्षसयोर्मुधे,महाराज! तदनन्तर रणभूमिमें सबको विस्मयमें डालनेवाला मनुष्य और राक्षसका वह घोर एवं भयानक युद्ध आरम्भ हो गया

അതിനുശേഷം, മഹാരാജാവേ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ മനുഷ്യനും രാക്ഷസനും തമ്മിൽ ഭീകരവും ഭയാനകവും ആയൊരു പോരാട്ടം ഉദിച്ചു; അത് എല്ലാവരെയും വിസ്മയത്തിലാഴ്ത്തി.

Verse 46

मा कर्ण राक्षसो घोर: प्रमादान्नाशयिष्यति । “मानद! तुम सेनाके साथ सावधान होकर रणभूमिमें कर्णकी रक्षा करो। कहीं ऐसा न हो कि हमलोगोंके प्रमादवश वह भयंकर राक्षस कर्णका विनाश कर डाले”

ഹേ കർണാ, നമ്മുടെ അശ്രദ്ധ മൂലം ആ ഭീകര രാക്ഷസൻ നിന്നെ നശിപ്പിക്കരുത്. അതിനാൽ സൈന്യത്തോടുകൂടി ജാഗ്രതയോടെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ കർണനെ സംരക്ഷിക്കൂ.

Verse 53

दुर्योधनमुपागम्य प्राह प्रहरतां वर: । राजन्‌! इसी समय जटासुरका बलवान पुत्र योद्धाओंमें श्रेष्ठ एक राक्षस दुर्योधनके पास आकर इस प्रकार बोला--

മഹാരാജാവേ, അന്നേ സമയം യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ജടാസുരന്റെ ശക്തനായ രാക്ഷസപുത്രൻ ദുര്യോധനന്റെ അടുക്കൽ വന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 66

पाण्डवान्‌ हन्तुमिच्छामि त्वया$5ज्ञप्त: सहानुगान्‌ । “दुर्योधन! यदि तुम्हारी आज्ञा हो तो मैं तुम्हारे विख्यात शत्रु रणदुर्मद पाण्डवोंका उनके सेवकोंसहित वध करना चाहता हूँ

ദുര്യോധനാ, നിന്റെ ആജ്ഞയുണ്ടെങ്കിൽ, നിന്റെ പ്രസിദ്ധ ശത്രുക്കളായ യുദ്ധോന്മത്ത പാണ്ഡവരെ അവരുടെ അനുചരന്മാരോടുകൂടി വധിക്കുവാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 73

प्रयुज्य कर्म रक्षोघ्न क्षुद्रै: पार्थर्निपातित: । “मेरे पिता जटासुर राक्षसोंके अगुआ थे। उन्हें पूर्वकालमें इन नीच कुन्तीकुमारोंने राक्षस-विनाशक कर्म करके मार गिराया

എന്റെ പിതാവ് ജടാസുരൻ പണ്ടുകാലത്ത് രാക്ഷസന്മാരുടെ നേതാവായിരുന്നു. മുൻകാലത്ത് ഈ നീച കുന്തീപുത്രന്മാർ രാക്ഷസനാശക കർമ്മം ചെയ്ത് അദ്ദേഹത്തെ വീഴ്ത്തി വധിച്ചു.

Verse 173

इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत घटोत्कचवधपर्वमें रात्रियुद्धके समय 'घटोत्कचको भगवान्‌का प्रोत्साहन देना' विषयक एक सौ तिहतत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ദ്രോണപർവ്വത്തിനകത്തുള്ള ഘടോത്കചവധപർവ്വത്തിൽ, രാത്രിയുദ്ധസമയത്ത് ‘ഭഗവാൻ ഘടോത്കചനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചത്’ എന്ന വിഷയമുള്ള നൂറ്റി എഴുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

Verse 174

इति श्रीमहा भारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि रात्रियुद्धे अलम्बुषवधे चतु:सप्तत्यधिकशततमो<थध्याय:

ഇതി ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ദ്രോണപർവ്വത്തിനകത്തുള്ള ഘടോത്കചവധപർവ്വത്തിൽ, രാത്രിയുദ്ധവും അലമ്പുഷവധവും വിഷയമായ നൂറ്റി എഴുപത്തിയാറാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

Verse 313

भृशं चित्रमयुध्येतामलम्बुषघटोत्कचौ । फिर वे क्रमश: हाथी और सिंह तथा सूर्य और राहु बन गये। इस प्रकार वे अलम्बुष और घटोत्कच एक-दूसरेके वधकी इच्छासे सैकड़ों मायाओंकी सृष्टि करते हुए परस्पर अत्यन्त विचित्र युद्ध करने लगे

അലമ്പുഷനും ഘടോത്കചനും അത്യന്തം ഭീകരമായി, അത്ഭുതകരവും വിചിത്രവുമായ രീതിയിൽ യുദ്ധം ചെയ്തു. അവർ ക്രമമായി ആനയും സിംഹവും, പിന്നെ സൂര്യനും രാഹുവും ആയി രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചു. ഇങ്ങനെ പരസ്പരം വധിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ നൂറുകണക്കിന് മായാരൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് അവർ തമ്മിൽ അത്യദ്ഭുതമായ യുദ്ധം നടത്തി.

Verse 326

मुसलै: पर्वताग्रैश्न तावन्योन्यं विजघ्नतु: । वे दोनों निशाचर परिघ, गदा, प्रास, मुद्गर, पट्टिश, मुसल तथा पर्वतशिखरोंसे एक- दूसरेपर चोट करने लगे

അവർ ഇരുവരും മുസലങ്ങളാലും പർവ്വതശിഖരങ്ങളാലും പരസ്പരം അടിച്ചു. പരിഘം, ഗദ, പ്രാസം, മുദ്ഗരം, പട്ടിശം, മുസലം, പർവ്വതശൃംഗങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അവർ തമ്മിൽ തുടർച്ചയായി പ്രഹരങ്ങൾ നടത്തി.

Verse 333

युयुधाते महामायौ राक्षसप्रवरौ युधि । उस युद्धस्थलमें वे महामायावी श्रेष्ठ राक्षस अपने हाथियों, घोड़ों, रथों और पैदल सैनिकोंके द्वारा एक-दूसरेपर प्रहार करते हुए युद्ध कर रहे थे

ആ യുദ്ധഭൂമിയിൽ മഹാമായയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ രണ്ട് ശ്രേഷ്ഠരാക്ഷസന്മാർ ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, പദാതികൾ എന്നിവകൊണ്ട് പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചുകൊണ്ട് യുദ്ധം തുടർന്നു.

Verse 373

निचकर्त महाराज शत्रोरमितविक्रम: । महाराज! तब अमितपराक्रमी घटोत्कचने हि त दिखायी देनेवाली अपनी तलवार उठाकर समरांगणमें अत्यन्त भयंकर गर्जना करते और उछल-कूद मचाते हुए शत्रु अलम्बुषके भयंकर एवं विकराल मस्तकको उस भयानक राक्षसकी कायासे काटकर अलग कर दिया

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—മഹാരാജാവേ! അപ്പോൾ അളവറ്റ പരാക്രമമുള്ള ഘടോത്കചൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ തന്റെ വാൾ ഉയർത്തി. ഭയങ്കരമായി ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ടും ചാടിക്കുതിച്ചുകൊണ്ടും ശത്രുവിനെ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാക്കി, അലമ്പുഷനെ പ്രഹരിച്ചു; ആ ഭീകരരാക്ഷസന്റെ വികൃതവും ഉഗ്രവുമായ തല ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വെട്ടി വേർപ്പെടുത്തി.

Verse 426

रिक्तपाणिरन पश्येत राजान ब्राह्म॒णं स्त्रियम्‌ । “अब तू कर्णकी तथा अपनी भी फिर ऐसी ही अवस्था देखेगा। जो अपने धर्म

രാജാവേ, രാജാവിനെയും ബ്രാഹ്മണനെയും സ്ത്രീയെയും ആരും ശൂന്യഹസ്തനായി കാണാൻ പോകരുത്. ഇനി നീ കർണന്റെയും നിന്റെയും അവസ്ഥയും അതുപോലെ തന്നെ കാണും. ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം—ഈ മൂന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ രാജാവിൽ നിന്നും ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്നും സ്ത്രീയിൽ നിന്നും ഒരിക്കലും റിക്തഹസ്തനായി മടങ്ങരുത്; അതുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ സുഹൃത്തിന്റെ ഈ ശിരസ്സ് ഞാൻ ഉപഹാരമായി കൊണ്ടുവന്നത്.