Shloka 66

भीष्मस्य मध्याह्नयुद्धवर्णनम् / Mid-day Battle Description: Bhīṣma Engaged by the Pāñcālas

Devanagari script

स्रस्तहस्तैश्व मातज्रैः शयानैर्विबभौ मही । नानारूपैरलंकारै: प्रमदेवाभ्यलंकृता,जिनकी सूँड़ें कट गयी थीं, ऐसे मतवाले हाथी धराशायी हो रहे थे। उन सबके द्वारा वह रणभूमि भाँति-भाँतिके अलंकारोंसे अलंकृत युवतीके समान सुशोभित हो रही थी

Transliteration

srastahastaiś ca mātaṅgaiḥ śayānair vibhāu mahī | nānārūpair alaṅkāraiḥ pramadevābhya-alaṅkṛtā ||

Translation

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—തുമ്പുകൾ മുറിഞ്ഞ മദോന്മത്ത ആനകൾ നിലത്ത് വീണുകിടന്നതിനാൽ ഭൂമി തിളങ്ങി; ആ യുദ്ധഭൂമി പലവിധ അലങ്കാരങ്ങളാൽ അണിയിച്ച യുവതിയെപ്പോലെ തോന്നി।

Word by Word

स्रस्तहस्तैःby (those) whose hands/trunks were fallen/disabled

चand

मातङ्गैःby elephants

शयानैःby (those) lying (on the ground)

विबभौshone, appeared splendid

महीthe earth / the battlefield ground

नानारूपैःwith various forms

अलंकारैःwith ornaments

प्रमदेवlike a young woman (as if a maiden)

अभ्यलंकृताadorned, decorated

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

mahī (the earth/ground)

mātaṅga (elephants)

hastāḥ (elephants’ trunks)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes