Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

भीष्मस्य मध्याह्नयुद्धवर्णनम् / Mid-day Battle Description: Bhīṣma Engaged by the Pāñcālas

समरे पतितैश्वैव शक्‍्त्यृष्टिशरतोमरै: । निस्त्रिंशै: पट्टिशै: प्रासैरयस्कुन्तै: परश्वथै:,आर्य! समरभूमिमें गिरे हुए बाण, तोमर, शक्ति, ऋष्टि, खड्ग, पट्टिश, प्रास, लोहेके भाले, फरसे, परिघ, भिन्दिपाल तथा शतघ्नी (तोप)--इन अस्त्र-शस्त्रों तथा इनके द्वारा विदीर्ण हुए मृत शरीरोंसे सारी पृथ्वी पट गयी थी

saṃare patitaiś caiva śakty-ṛṣṭi-śara-tomaraiḥ | nistriṃśaiḥ paṭṭiśaiḥ prāsair ayas-kuntaiḥ paraśvathaiḥ, ārya |

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആര്യാ! സമരത്തിൽ വീണുകിടന്ന ശക്തി, ഋഷ്ടി, ശരങ്ങൾ, തോമരങ്ങൾ, ഖഡ്ഗങ്ങൾ, പട്ടിശങ്ങൾ, പ്രാസങ്ങൾ, ഇരുമ്പുതലമുള്ള കുന്തങ്ങൾ, പരശുക്കൾ മുതലായ നാനാവിധ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് യുദ്ധഭൂമി നിറഞ്ഞിരുന്നു; അതേ ശസ്ത്രങ്ങളാൽ കുത്തിപ്പിളർത്തപ്പെട്ട മൃതശരീരങ്ങൾ കൊണ്ടും ഭൂമി എല്ലായിടത്തും മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ തോന്നി.

समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
Formmasculine, locative, singular
पतितैःby fallen (ones/things)
पतितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपतित
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
शक्त्यृष्टिशरतोमरैःby spears, lances, arrows, and javelins
शक्त्यृष्टिशरतोमरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशक्ति + ऋष्टि + शर + तोमर
Formmasculine, instrumental, plural
निस्त्रिंशैःby swords
निस्त्रिंशैः:
Karana
TypeNoun
Rootनिस्त्रिंश
Formmasculine, instrumental, plural
पट्टिशैःby battle-axes
पट्टिशैः:
Karana
TypeNoun
Rootपट्टिश
Formmasculine, instrumental, plural
प्रासैःby spears/darts
प्रासैः:
Karana
TypeNoun
Rootप्रास
Formmasculine, instrumental, plural
अयस्कुन्तैःby iron lances
अयस्कुन्तैः:
Karana
TypeNoun
Rootअयस् + कुन्त
Formmasculine, instrumental, plural
परश्वथैःby axes
परश्वथैः:
Karana
TypeNoun
Rootपरश्वथ
Formmasculine, instrumental, plural
आर्यO noble one
आर्य:
TypeNoun
Rootआर्य
Formmasculine, vocative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied addressee: ārya)
B
battlefield (samara-bhūmi)
W
weapons: śakti, ṛṣṭi, śara, tomara, nistriṃśa, paṭṭiśa, prāsa, ayas-kunti, paraśvatha