Shloka 54

भीष्मस्य मध्याह्नयुद्धवर्णनम् / Mid-day Battle Description: Bhīṣma Engaged by the Pāñcālas

Devanagari script

नानाविधानि शस्त्राणि प्रगृह् पतिता नरा: । जीवन्त इव दृश्यन्ते गतसत्त्वा महारथा:,भाँति-भाँतिके अस्त्र-शस्त्रोंको हाथोंमें लेकर पृथ्वीपर पड़े हुए प्राणहीन महारथी सैनिक जीवित-से दिखायी देते थे

Transliteration

nānāvidhāni śastrāṇi pragṛhya patitā narāḥ | jīvanta iva dṛśyante gatasattvā mahārathāḥ ||

Translation

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—പലവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ചുതന്നെ മനുഷ്യർ ഭൂമിയിൽ വീണുകിടന്നു; പ്രാണം വിട്ടുപോയ ആ മഹാരഥന്മാരും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരെപ്പോലെ തോന്നി. പുറത്ത് യുദ്ധസജ്ജത നിലനിന്നു, അകത്ത് പ്രാണശക്തി അണഞ്ഞു—യുദ്ധത്തിന്റെ ഈ ഭീകര വൈരുദ്ധ്യം അവിടെ തെളിഞ്ഞു.

Word by Word

नानाvarious, of many kinds

विधानिkinds, types

शस्त्राणिweapons

प्रगृह्यhaving seized/taken up

पतिताःfallen

नराःmen, warriors

जीवन्तःliving, alive

इवas if, like

दृश्यन्तेare seen, appear

गतसत्त्वाःwhose life/breath has gone; lifeless

महारथाःgreat chariot-warriors

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

śastra (weapons)

mahāratha (great chariot-warriors)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes