Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda

Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps

एतच्छुत्वा तु वचन भीष्मस्य पृतनापते: । प्रययौँ सिंहनादेन परानभिमुखो द्रुतम्‌,कथयामास दुर्धर्षो विनि:श्वस्य पुनः पुनः । संजय कहते हैं--महाराज! शत्रुओंको संताप देनेवाला राजा दुर्योधन उस महान्‌ युद्धमें एक राक्षसके द्वारा प्राप्त हुई अपनी पराजयको नहीं सह सका। उसने गंगानन्दन भीष्मजीके पास जाकर उन्हें विनीतभावसे प्रणाम करनेके पश्चात्‌ सारा वृत्तान्त यथावत्‌ रूपसे कह सुनाया। उस दुर्धर्ष वीरने बारंबार लम्बी साँस खींचकर घटोत्कचकी विजय और अपनी पराजयकी कथा कही सेनापति भीष्मका यह वचन सुनकर राजा भगदत्त सिंहनाद करते हुए तुरंत ही शत्रुओंका सामना करनेके लिये चल दिये

etac chrutvā tu vacanaṃ bhīṣmasya pṛtanāpateḥ | prayayau siṃhanādena parān-abhimukho drutam, kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥ |

സേനാധിപനായ ഭീഷ്മന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ രാജാവ് സിംഹനാദം മുഴക്കി ശത്രുക്കളെ അഭിമുഖീകരിച്ച് ഉടൻ പുറപ്പെട്ടു.

एतत्this (speech/statement)
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage-neutral), Non-finite
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
वचनम्speech/word
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
भीष्मस्यof Bhīṣma
भीष्मस्य:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Genitive, Singular
पृतनापतेःof the army-lord/commander
पृतनापतेः:
TypeNoun
Rootपृतनापति
FormMasculine, Genitive, Singular
प्रययौset out/went forth
प्रययौ:
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
सिंहनादेनwith a lion-roar
सिंहनादेन:
Karana
TypeNoun
Rootसिंहनाद
FormMasculine, Instrumental, Singular
परान्enemies/others
परान्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootपर
FormMasculine, Accusative, Plural
अभिमुखःfacing/towards
अभिमुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभिमुख
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
TypeIndeclinable
Rootद्रुत
कथयामासrelated/told
कथयामास:
TypeVerb
Rootकथय् (धातु)
FormPeriphrastic perfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
दुर्धर्षःthe hard-to-overcome one
दुर्धर्षः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्धर्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
विनिःश्वस्यhaving sighed/breathed out
विनिःश्वस्य:
TypeVerb
Rootवि-नि-श्वस् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-सम (absolutive), Parasmaipada (usage-neutral), Non-finite
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīṣma
B
Bhagadatta
D
Duryodhana
G
Ghaṭotkaca