Shloka 5
भीष्मपर्व — अध्याय ९६: सौभद्रस्य आक्रमणम्, अलम्बुसस्य प्रतिविधानम्
Abhimanyu’s assault; Alambusa’s counter-engagement
Devanagari script
जैसे शरदऋतुमें बादल पर्वतके शिखरपर जलकी धाराएँ गिराते हैं, उसी प्रकार उन सब कौरव वीरोंने चारों ओरसे घटोत्कचपर बाणोंकी वर्षा प्रारम्भ कर दी ।।
Translation
ആ അമ്പുകൾ ആഴത്തിൽ കുത്തേറ്റതോടെ അവൻ അങ്കുശമേറ്റ ആനയെപ്പോലെ വിറച്ചു; പിന്നെ വിനതാപുത്രനായ ഗരുഡനെപ്പോലെ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും ആകാശത്തിലേക്ക് ചാടിപ്പറന്നു।
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गाढ-विद्धःdeeply pierced
गाढ-विद्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootगाढ + विद्ध (√व्यध्)
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यथितःpained, distressed
व्यथितः:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यथित (√व्यथ्)
FormMasculine, Nominative, Singular
तोत्र-आर्दितःgoad-tormented
तोत्र-आर्दितः:
Karta
TypeAdjective
Rootतोत्र + आर्दित (√अर्द्)
FormMasculine, Nominative, Singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
द्विपःelephant
द्विपः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विप
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्पपातleapt up, sprang
उत्पपात:
TypeVerb
Rootउत् + √पत्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
आकाशम्into the sky
आकाशम्:
Karma
TypeNoun
Rootआकाश
FormNeuter, Accusative, Singular
समन्तात्from all sides, all around
समन्तात्:
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात्
वैनतेयवत्like Vainateya (Garuḍa)
वैनतेयवत्:
TypeAdjective
Rootवैनतेय + वत्
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes