Shloka 31

भीष्मस्य दुर्योधनं प्रति उपालम्भः

Bhīṣma’s Reproof to Duryodhana

Devanagari script

संदश्य दशनैरोष्ठं सक्किणी परिसंलिहन्‌ । शरवर्षेण महता दुर्योधनमवाकिरत्‌ । पर्वतं वारिधाराभि: प्रावषीव बलाहक:ः,ऐसा कहकर हिडिम्बाकुमारने दाँतोंसे ओठ चबाते और जीभसे मुँहके कोनोंको चाटते हुए अपने विशाल धनुषको खींचकर दुर्योधनपर बाणोंकी बड़ी भारी वृष्टि की। ठीक उसी तरह, जैसे वर्षा-ऋतुमें मेघ पर्वतके शिखरपर जलकी धाराएँ गिराता है

Transliteration

saṃdaśya daśanair oṣṭhaṃ sakkiṇī parisaṃlihan | śaravarṣeṇa mahatā duryodhanam avākirat | parvataṃ vāridhārābhiḥ prāvṛṣīva balāhakaḥ ||

Translation

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—പല്ലുകൊണ്ട് അധരം കടിച്ചും നാവുകൊണ്ട് വായിന്റെ കോണുകൾ നക്കിയും, അവൻ മഹാധനുസ്സിനെ വലിച്ച് ദുര്യോധനന്റെ മേൽ അമ്പുകളുടെ മഹാവൃഷ്ടി ചൊരിഞ്ഞു—വർഷകാല മേഘം പർവ്വതത്തിൽ ജലധാരകൾ ഒഴുക്കുന്നതുപോലെ.

Word by Word

संदश्यhaving bitten/pressing (with the teeth)

दशनैःwith (his) teeth

ओष्ठम्the lip

सक्किणीthe two corners of the mouth

परिसंलिहन्licking all around

शरवर्षेणwith a shower of arrows

महताgreat, massive

दुर्योधनम्Duryodhana

अवाकिरत्showered, covered (him) down

पर्वतम्a mountain

वारिधाराभिःwith streams of water

प्रावृषिin the rainy season

इवlike, as

बलाहकःa cloud

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Duryodhana

great bow (mahaddhanuḥ implied by context)

arrows (śara)

cloud (balāhaka)

mountain (parvata)

monsoon/rainy season (prāvṛṣ)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes