Shloka 34
दन्तिनां युध्यमानानां संघर्षात् पावको5भवत् | दन्तेषु भरतश्रेष्ठ सधूम: सर्वतोदिशम्,भरतश्रेष्ठ! सम्पूर्ण दिशाओंमें परस्पर जूझते हुए दन्तार हाथियोंके दाँतोंके आपसमें टकरानेसे उनमें धूमसहित अग्नि प्रकट हो जाती थी
sañjaya uvāca | dantināṁ yudhyamānānāṁ saṁgharṣāt pāvako 'bhavat | danteṣu bharataśreṣṭha sadhūmaḥ sarvato diśam ||
ഓ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ! പരസ്പരം പൊരുതുന്ന ദന്തികളായ ആനകളുടെ കൊമ്പുകൾ കൂട്ടിയിടിച്ച ഘർഷണത്തിൽ തീ പിറന്നു; പുകചേർന്ന ജ്വാലകൾ എല്ലാദിക്കുകളിലും പടർന്നതുപോലെ തോന്നി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse offers a stark ethical reflection through imagery: in war, aggression and collision escalate so intensely that even natural contact (tusk against tusk) becomes a source of fire and smoke—symbolizing how violence multiplies suffering and spreads fear in all directions.
Sañjaya describes the Kurukṣetra battlefield scene where fighting elephants clash; the friction of their tusks is poetically said to produce smoke and fire, emphasizing the ferocity and chaos of the combat.