Shloka 57
Chapter 89: Bhīma dispatched to protect Ghaṭotkaca amid escalating engagements
Devanagari script
ते प्रसुप्ते बले तत्र परिश्रान्तजने नृप । हस्त्यश्वबहुले रात्रौ प्रेक्षणीये बभूवतु:,नरेश्वर! जिनमें हाथी और घोड़ोंकी अधिकता थी, उन दोनों पक्षकी सेनाओंमें सब लोग परिश्रमसे चूर-चूर हो रहे थे। रातके समय जब दोनों सेनाएँ सो गयीं, उस समय वे देखनेयोग्य हो गयीं
Translation
നൃപനേ! ആനകളും കുതിരകളും ധാരാളമായിരുന്ന ആ രണ്ടു സേനകളിലും എല്ലാവരും പരിശ്രമം മൂലം അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ചിരുന്നു. രാത്രിയിൽ ഇരുസേനകളും നിദ്രയിൽ ആഴ്ന്നപ്പോൾ, അവ കാണുവാൻ മനോഹരമായ ദൃശ്യമാവുകയായിരുന്നു.
Word by Word
तेthose two
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
प्रसुप्तेasleep
प्रसुप्ते:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसुप्त (√स्वप्)
FormMasculine, Nominative, Dual
बलेin the army/forces
बले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Locative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
परिश्रान्त-जनेamong the exhausted people
परिश्रान्त-जने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपरिश्रान्त + जन
FormMasculine, Locative, Singular
नृपO king
नृप:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Vocative, Singular
हस्ति-अश्व-बहुलेin (a place/army) abounding in elephants and horses
हस्ति-अश्व-बहुले:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootहस्ति + अश्व + बहुल
FormNeuter, Locative, Singular
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरात्रि
FormFeminine, Locative, Singular
प्रेक्षणीयेworth seeing, splendid to behold
प्रेक्षणीये:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रेक्षणीय (√ईक्ष्)
FormMasculine, Nominative, Dual
बभूवतुःbecame / were
बभूवतुः:
Karta
TypeVerb
Root√भू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Dual
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes