Shloka 53
Irāvān-nidhana-anantaraṃ Ghaṭotkaca-nādaḥ
After Irāvān’s fall: Ghaṭotkaca’s roar and the clash with Duryodhana
अभिगम्यार्जुनं वीर राजभिरबहुभिव॒त: । पुरस्तात् पृष्ठतश्चैव पार्श्वतश्चैव सर्वतः,अनेक राजाओंसे घिरे हुए उस महारथीने आपके पुत्रोंको साथ ले युद्धमें वीर अर्जुनके सामने जाकर उन्हें आगे, पीछे और पार्श्रभाग--सब ओरसे घेर लिया और जैसे बादल सूर्यको ढक लेते हैं, उसी प्रकार बाणोंसे अर्जुनको आच्छादित कर दिया
abhigamyārjunaṃ vīra rājabhir bahubhir vṛtaḥ | purastāt pṛṣṭhataś caiva pārśvataś caiva sarvataḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അനേകം രാജാക്കന്മാർ ചുറ്റിനിന്ന ആ മഹാരഥൻ, നിന്റെ പുത്രന്മാരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, യുദ്ധത്തിൽ വീരനായ അർജുനന്റെ നേരെ ചെന്നു; അവനെ മുന്നിലും പിന്നിലും ഇരുവശങ്ങളിലും—എല്ലാ ദിക്കുകളിലും—വളഞ്ഞു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the battlefield ethic and tension of kṣatriya-dharma: coordinated, collective tactics (encirclement by many rulers) are deployed to subdue a single great warrior, testing ideals of fair combat, valor, and resilience under overwhelming pressure.
Sañjaya reports that a leading warrior, surrounded by many kings and accompanied by Dhṛtarāṣṭra’s sons, advances against Arjuna and surrounds him from all sides—front, rear, and flanks—then inundates him with arrows, likened to clouds covering the sun.