Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः

Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment

उस समय कुछ दूर जाकर धृष्टद्युम्नने शत्रुसेनाको दग्ध करते हुए भीमसेनको देखा। जैसे आँधी वृक्षोंको बलपूर्वक तोड़ देती या उखाड़ डालती है, उसी प्रकार भीमसेन भी रणभूमिमें शत्रुओंका संहार कर रहे थे ।। ते वध्यमाना: समरे रथिन: सादिनस्तथा । पादाता दन्तिनश्लैव चक्कुरार्तस्वरं महत्‌,समरांगणमें भीमसेनके मारे हुए रथी, घुड़सवार, पैदल और सवारोंसहित हाथी बड़े जोरसे आर्तनाद कर रहे थे

sañjaya uvāca | tadā kiñcid dūraṃ gatvā dhṛṣṭadyumno bhīmasenaṃ dadarśa śatrusenāṃ dagdhayantaṃ | yathā āndhī vṛkṣān balāt chinatti vā unmūlayati, tathā bhīmaseno ’pi raṇabhūmau śatrūṇāṃ saṃhāraṃ karoti sma || te vadhyamānāḥ samare rathinaḥ sādinastathā | pādātā dantināś caiva cakrur ārta-svaraṃ mahat ||

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ അല്പം ദൂരം ചെന്ന ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ, ഭീമസേനൻ ശത്രുസൈന്യത്തെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതു കണ്ടു. എങ്ങനെ പ്രചണ്ഡമായ കൊടുങ്കാറ്റ് വൃക്ഷങ്ങളെ ബലത്തോടെ ഒടിച്ചുകളയുകയോ വേരോടെ പിഴുതുകളയുകയോ ചെയ്യുമോ, അതുപോലെ ഭീമനും യുദ്ധഭൂമിയിൽ ശത്രുക്കളെ സംഹരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അവന്റെ കൈകളാൽ സമരത്തിൽ വധിക്കപ്പെടുന്ന രഥികൾ, അശ്വാരോഹികൾ, പാദാതികൾ, കൂടാതെ സവാരികളോടുകൂടിയ ഗജങ്ങൾ—എല്ലാവരും വലിയ കരുണാർത്തനാദം ഉയർത്തി.

तेthey/those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
वध्यमानाःbeing slain
वध्यमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवध्यमान (√वध्)
FormMasculine, Nominative, Plural
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
रथिनःchariot-warriors
रथिनः:
Karta
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
सादिनःhorsemen
सादिनः:
Karta
TypeNoun
Rootसादिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाand also/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
पादाताःfoot-soldiers
पादाताः:
Karta
TypeNoun
Rootपादात
FormMasculine, Nominative, Plural
दन्तिनःelephants/elephant-riders (lit. tusked ones)
दन्तिनः:
Karta
TypeNoun
Rootदन्तिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
चक्रुःthey made/uttered
चक्रुः:
TypeVerb
Root√कृ
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural
आर्तस्वरम्a cry of distress
आर्तस्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootआर्तस्वर
FormMasculine, Accusative, Singular
महत्great/loud
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛṣṭadyumna
B
Bhīmasena (Bhīma)
E
enemy army (śatrusenā)
B
battlefield (raṇabhūmi/saṃara-aṅgaṇa)
C
chariot-warriors (rathinaḥ)
H
horsemen (sādinaḥ)
F
foot-soldiers (pādātāḥ)
E
elephants (dantinaḥ)
S
storm/wind (āndhī)
T
trees (vṛkṣāḥ)