Shloka 2
Chapter 7: Dvīpa–Varṣa–Meru-varṇana
Description of the Dvīpa, Varṣas, and Mount Meru
Devanagari script
संजय उवाच दक्षिणेन तु नीलस्य मेरो: पाश्वे तथोत्तरे । उत्तरा: कुरवो राजन् पुण्या: सिद्धनिषेविता:,संजयने कहा--राजन्! नीलगिरिसे दक्षिण तथा मेरुपर्वतके उत्तरभागमें पवित्र उत्तर कुरुवर्ष है, जहाँ सिद्ध पुरुष निवास करते हैं
Transliteration
sañjaya uvāca dakṣiṇena tu nīlasya meroḥ pārśve tathottare | uttarāḥ kuravo rājan puṇyāḥ siddhaniṣevitāḥ ||
Translation
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! നീലപർവതത്തിന്റെ തെക്കിലും മേരുപർവതത്തിന്റെ ഉത്തരപാർശ്വത്തിലും പുണ്യഭൂമിയായ ഉത്തരകുരു ദേശമുണ്ട്; അവിടെ സിദ്ധന്മാർ വസിക്കുകയും സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
दक्षिणेनto the south / on the southern side
दक्षिणेन:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदक्षिण
FormNeuter, Instrumental, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
नीलस्यof Nīla (mountain)
नीलस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनील
FormMasculine, Genitive, Singular
मेरोःof Meru
मेरोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमेरु
FormMasculine, Genitive, Singular
पार्श्वेat the side
पार्श्वे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपार्श्व
FormNeuter, Locative, Singular
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
उत्तरेin the north / on the northern side
उत्तरे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउत्तर
FormNeuter, Locative, Singular
उत्तराःnorthern
उत्तराः:
TypeAdjective
Rootउत्तर
FormMasculine, Nominative, Plural
कुरवःthe Kurus
कुरवः:
Karta
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
पुण्याःholy/meritorious
पुण्याः:
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormMasculine, Nominative, Plural
सिद्धनिषेविताःfrequented/inhabited by Siddhas
सिद्धनिषेविताः:
TypeAdjective
Rootसिद्ध-निषेवित
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaK
King (Dhṛtarāṣṭra)N
Nīla mountainM
Mount MeruU
Uttara-KuruS
SiddhasVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes