Shloka 65
Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)
राक्षसशक्ष महाकाय: स च राजातिकोपन: । एतौ समेतौ समरे कालमृत्युसमावुभौ,“वह राक्षस विशालकाय है और वे राजा भी अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए हैं। वे दोनों समरमें काल और मृत्युके समान हैं
rākṣasaḥ sa mahākāyaḥ sa ca rājātikopanaḥ | etau sametau samare kālamṛtyusamāv ubhau ||
ആ രാക്ഷസൻ മഹാകായനാണ്; ആ രാജാവും അത്യന്തം ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്നു. യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഇരുവരും ഒന്നിച്ചാൽ അവർ കാലവും മരണവും തന്നെയെന്നപോലെ തോന്നുന്നു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how uncontrolled anger and violent power, when combined, become forces of near-inevitable ruin—symbolically likened to Kāla (Time/Fate) and Mṛtyu (Death). It cautions that wrath magnifies destructiveness and makes outcomes feel fated.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra about two formidable fighters—one a gigantic rākṣasa-like warrior and the other a king raging with fury—who have joined together in battle and appear as terrifying, death-dealing forces.