Shloka 15

विव्याध दशभिस्ती क्षण: शरै: कनकभूषणै: । नन्दकं च त्रिभिबणिरभ्यविध्यत्‌ स्तनान्तरे,राजन्‌! ऐसा कहकर कुन्तीकुमार भीमने स्वर्णभूषित दस तीखे बाणोंद्वारा आपके पुत्र दुर्योधनको बींध डाला और नन्‍्दककी छातीमें भी तीन बाणोंसे गहरी चोट पहुँचायी

sañjaya uvāca | vivyādha daśabhis tīkṣṇaiḥ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ | nandakaṃ ca tribhir bāṇair abhyavidhyat stanāntare rājān |

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് കുന്തീപുത്രൻ ഭീമൻ സ്വർണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച പത്തു തീക്ഷ്ണശരങ്ങളാൽ നിന്റെ പുത്രൻ ദുര്യോധനനെ കുത്തിത്തുളച്ചു; നന്ദകനെയും മൂന്നു ശരങ്ങളാൽ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ആഴത്തിൽ പരിക്കേൽപ്പിച്ചു, രാജാവേ।

विव्याधpierced
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध्
Formलिट् (परस्मैपदम्), perfect (narrative past), 3, singular
दशभिःwith ten
दशभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootदशन्
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
तीक्ष्णैःsharp
तीक्ष्णैः:
Karana
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
शरैःarrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
Formmasculine, instrumental, plural
कनकभूषणैःgold-adorned
कनकभूषणैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकनकभूषण
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
नन्दकम्Nandaka (a warrior/person named Nandaka)
नन्दकम्:
Karma
TypeNoun
Rootनन्दक
Formmasculine, accusative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootत्रि
Formmasculine/neuter, instrumental, plural
बाणैःarrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
Formmasculine, instrumental, plural
अभ्यविध्यत्struck/pierced
अभ्यविध्यत्:
TypeVerb
Rootव्यध्
Formअभि, लङ् (परस्मैपदम्), imperfect (past), 3, singular
स्तनान्तरेin the chest/breast-region
स्तनान्तरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्तनान्तर
Formneuter, locative, singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīma
K
Kuntī
D
Duryodhana
N
Nandaka
A
arrows (śara/bāṇa)
G
gold ornaments (kanaka-bhūṣaṇa)

Educational Q&A

The verse highlights the harsh reality of kṣatriya warfare: once battle is joined, duty to one’s side and the pursuit of victory compel swift, forceful action. Ethically, it reflects how dharma in war is framed as disciplined valor, even while the human cost remains stark.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Bhīma shoots Duryodhana with ten sharp, gold-adorned arrows and then strikes a warrior named Nandaka with three arrows in the chest, indicating a serious wound amid the ongoing combat.