Shloka 2
Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)
त॑ं द्रोणदुर्योधनबाह्लिकाश्व तथैव दुर्मर्षणचित्रसेनौ । जयद्रथश्वातिबलो बलौघै- न॑पास्तथान्ये प्रययु: समनन््तात्,उनके साथ चारों ओरसे द्रोण, दुर्योधन, बाह्लिक, दुर्मर्षण, चित्रसेन, अत्यन्त बलवान् जयद्रथ तथा अन्य नरेश विशाल वाहिनीको साथ लिये प्रस्थित हुए संसक्तमतितेजोभिस्तमेकं ददृशुर्जना: । पज्चभिर्मनुजव्याप्रैर्गजै: सिंहशिशुं यथा जैसे सिंहका बच्चा पाँच हाथियोंसे भिड़ा हुआहो, उसी प्रकार सुभद्राकुमार अभिमन्यु उन अत्यन्त तेजस्वी पाँच पुरुषसिंहोंसे अकेला ही युद्ध कर रहा था। यह बात वहाँ सब लोगोंने प्रत्यक्ष देखी
taṁ droṇaduryodhanabāhlikāśva tathaiva durmarṣaṇacitrasenau | jayadrathaśvātibalo balaughair apāstathānye prayayuḥ samanantāt || saṁsaktamatitejobhis tam ekaṁ dadṛśur janāḥ | pañcabhir manujavyāghrair gajaiḥ siṁhaśiśuṁ yathā ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അവനെ ചുറ്റി ദ്രോണൻ, ദുര്യോധനൻ, ബാഹ്ലികൻ, ദുര്മർഷണൻ, ചിത്രസേനൻ, അതിബലവാനായ ജയദ്രഥൻ എന്നിവരും മറ്റു രാജാക്കളും മഹാസൈന്യസമൂഹങ്ങളോടുകൂടി എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തി മുന്നേറി. അവിടെ ജനങ്ങൾ കണ്ടു—ആ ഒരേയൊരു യോദ്ധാവ് അത്യന്തം തേജസ്വികളായ ആ അഞ്ചു നരസിംഹന്മാരോടു പോരിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; അഞ്ചു ആനകൾ വളഞ്ഞ സിംഹശിശുവിനെപ്പോലെ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension of war: a lone, duty-bound hero faces a coordinated onslaught by many renowned warriors. It underscores kṣatriya-dharma (steadfastness and courage under pressure) while implicitly inviting reflection on fairness and collective aggression against a single combatant.
Sañjaya reports that major Kaurava leaders—Droṇa, Duryodhana, Bāhlika, Durmarṣaṇa, Citrasena, and the very powerful Jayadratha—advance with large forces from all directions. Observers see one warrior fighting amid them, compared to a lion-cub surrounded by five elephants; this lone fighter is identified as Abhimanyu, son of Subhadrā.