Shloka 5
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
Devanagari script
द्रवद्धिरथ भग्नैश्व परिवर्तद्धिरेव च । पाण्डवै: कौरवेयैश्व न प्राज्ञायत किंचन,तदनन्तर क्षत-विक्षत होकर भागते और पुनः लौटकर सामना करते हुए पाण्डवों तथा कौरवोंके सैनिकोंको कुछ भी सूझ नहीं पड़ता था
Transliteration
dravaddhi ratha-bhagnaiś ca parivartaddhir eva ca | pāṇḍavaiḥ kauraveyaiś ca na prājñāyata kiñcana ||
Translation
രഥങ്ങൾ പാഞ്ഞോടി; ചിലത് തകർന്നു, ചിലത് തിരിഞ്ഞ് വീണ്ടും മടങ്ങി വന്നു. മുറിവേറ്റ് പിന്മാറി ഓടി, പിന്നെയും തിരിഞ്ഞ് നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടിയ പാണ്ഡവ-കൗരവ യോദ്ധാക്കൾക്ക് ഒന്നും വ്യക്തമായി ഗ്രഹിക്കാനായില്ല—എങ്ങും ആശയക്കുഴപ്പം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
Word by Word
द्रवत्with rushing/moving
द्रवत्:
Karana
TypeAdjective
Rootद्रवत् (√द्रु)
FormNeuter, Instrumental, Plural
रथchariots
रथ:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Plural
भग्नbroken
भग्न:
Karana
TypeAdjective
Rootभग्न (√भञ्ज्)
FormMasculine, Instrumental, Plural
अश्वhorses
अश्व:
Karana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Instrumental, Plural
परिवर्तत्with turning about/returning
परिवर्तत्:
Karana
TypeAdjective
Rootपरिवर्तत् (√वृत्/√वर्त्)
FormNeuter, Instrumental, Plural
धीwith minds/understandings
धी:
Karana
TypeNoun
Rootधी
FormFeminine, Instrumental, Plural
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पाण्डवैःby/with the Pandavas
पाण्डवैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Instrumental, Plural
कौरवैःby/with the Kauravas
कौरवैः:
Karana
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्राज्ञायतwas understood/was discerned
प्राज्ञायत:
TypeVerb
Root√ज्ञा (प्र +)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Ātmanepada (passive sense)
किंचनanything (at all)
किंचन:
Karma
TypePronoun
Rootकिंचन
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaP
PāṇḍavasK
KauravasC
chariots (ratha)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes