Shloka 24

Adhyāya 6: Pañca-mahābhūta–guṇa-nirdeśa and Sudarśana-dvīpa

Five Elements, Sensory Qualities, and a Cosmographic Island

Devanagari script

पाश्वें तस्योत्तरे दिव्यं सर्वर्तुकुसुमैश्चितम्‌ । कर्णिकारवनं रम्यं शिलाजालसमुद्गतम्‌,सुमेरुपर्वतके उत्तर भागमें समस्त ऋतुओंके फूलोंसे भरा हुआ दिव्य एवं रमणीय कर्णिकार (कनेर वृक्षोंका) वन है, जहाँ शिलाओंके समूह संचित हैं

Transliteration

pārśve tasyottare divyaṃ sarvartukusumaiś citam | karṇikāravanaṃ ramyaṃ śilājālasamudgatam ||

Translation

അതിന്റെ വടക്കേ വശത്ത് എല്ലാ ഋതുക്കളിലെയും പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, പാറക്കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന ദിവ്യവും രമണീയവുമായ കർണികാരവനം ഉണ്ട്।

Word by Word

• पार्श्वे: at the side
• पार्श्वे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पार्श्व
• Form: Neuter, Locative, Singular

• तस्य: of that (mountain)
• तस्य: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• उत्तरे: on the northern (side)
• उत्तरे: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: उत्तर
• Form: Neuter, Locative, Singular

• दिव्यम्: divine, splendid
• दिव्यम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: दिव्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• सर्व-ऋतु-कुसुमैः: with flowers of all seasons
• सर्व-ऋतु-कुसुमैः: Karana
• Type: Noun
• Root: सर्वऋतुकुसुम
• Form: Neuter, Instrumental, Plural

• चितम्: filled, adorned
• चितम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: चित
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• कर्णिकार-वनम्: a forest of karnikāra trees
• कर्णिकार-वनम्: Karta
• Type: Noun
• Root: कर्णिकारवन
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• रम्यम्: charming, delightful
• रम्यम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: रम्य
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• शिला-जाल-समुद्गतम्: arising amid a network/mass of rocks
• शिला-जाल-समुद्गतम्: Karta
• Type: Adjective
• Root: शिलाजालसमुद्गत
• Form: Neuter, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Sumeru (implied by the Hindi gloss: Sumeru-parvata)
• Uttara (northern region/side)
• Karṇikāra-vana (karṇikāra grove/forest)
• Śilā-jāla (clusters of rocks)