Shloka 61
तत्र तत्रापविद्धानि व्यदृश्यन्त महाहवे । उस महासमरमें घोड़ोंकी लगाम, जोत, सुवर्णमण्डित चमकीली रस्सियाँ, पीठपर कसी जानेवाली गद्दियाँ (जीन), प्रास, बहुमूल्य ऋष्टियाँ, कवच, ढाल तथा भाँति-भाँतिके विचित्र आस्तरण इधर-उधर बिखरे दिखायी देने लगे || ५९-६० हू ।। प्रासर्यन्त्रैविचित्रैश्व॒ शस्त्रैश्नु विमलैस्तथा
sañjaya uvāca |
tatra tatrāpaviddhāni vyadṛśyanta mahāhave |
prāsayantrair vicitraiś ca śastraiś ca nirmalaiḥ tathā ||
ആ മഹാസമരത്തിൽ അവ എല്ലായിടത്തും എറിഞ്ഞുവിട്ട നിലയിൽ കാണപ്പെട്ടു; കൂടാതെ പ്രാസം എറിയാനുള്ള വിചിത്ര യന്ത്രങ്ങളും മറ്റ് പ്രകാശമുള്ള, നന്നായി മിനുക്കിയ ആയുധങ്ങളും ചിതറിക്കിടന്നു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the stark impermanence of worldly possessions and protections in the face of war: even splendid, polished weapons and costly equipment end up discarded on the battlefield, highlighting the destructive cost of conflict and the fragility of human claims to security.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra what is visible on the battlefield: in the midst of the great fight, weapons and war-engines—especially spear-devices—are seen strewn about in many places, indicating intense, chaotic combat.