Shloka 50
भीष्मधनंजयद्वैरथम्
Bhīṣma–Dhanaṃjaya Duel and the Opening Clash
रथेषां रथचक्रे च चिक्रीडतुररिंदमौ । वे दोनों शत्रुओंका दमन करनेवाले तथा अत्यन्त बलवान् थे। अतः एक-दूसरेके घोड़ों, ध्वजाओं, रथके ईषादण्ड तथा पहियोंको बाणोंसे बीधकर खेल-सा करने लगे || ४९ ह ।।
ratheṣāṁ rathacakre ca cikrīḍatur arindamau | tataḥ kruddho mahārāja bhīṣmaḥ praharatāṁ varaḥ ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ശത്രുദമകരായ ആ രണ്ടു വീരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ കളിയെന്നപോലെ രഥങ്ങളെയും രഥചക്രങ്ങളെയും ലക്ഷ്യമാക്കി അമ്പെയ്തു. അവർ പരസ്പരം കുതിരകൾ, ധ്വജങ്ങൾ, രഥത്തിന്റെ ഈഷാദണ്ഡം, ചക്രങ്ങൾ എന്നിവ അമ്പുകളാൽ തുളച്ച് കഴിവ് പരീക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ, മഹാരാജാവേ, പ്രഹാരകരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീഷ്മൻ ക്രോധിച്ചു, ഗൗരവമായ പ്രഹാരത്തിനായി ഒരുങ്ങി.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the warrior ethos: mastery and restraint can appear as 'play' even amid lethal combat, but unchecked anger quickly escalates the encounter—implying the ethical need to govern wrath even while fulfilling kṣatriya duty.
Sañjaya describes two expert combatants exchanging precise arrow-shots at chariots and wheels as a display of skill; then Bhīṣma becomes angry, signaling a shift from sportive testing to more forceful, consequential fighting.