Shloka 14
गान्धारा: सिन्धुसौवीरा: शिबयो5थ वसातय: । उनके पीछे प्रतापी वीर महाधनुर्धर द्रोणाचार्यने युद्धके लिये प्रस्थान किया। महाराज! उस समय कुन्तल, दशार्ण, मागध, विदर्भ, मेकल तथा कर्णप्रावरण आदि देशोंके सैनिकोंके साथ गान्धार, सिन्धु, सौवीर, शिबि तथा वसाति देशोंके वीर क्षत्रिय युद्धमें शोभा पानेवाले भीष्मकी रक्षा करने लगे || १२-१३ ह ।। शकुनिश्च स्वसैन्येन भारद्वाजमपालयत्,शकुनिने अपनी सेना साथ लेकर द्रोणाचार्यकी रक्षामें योग दिया। तत्पश्चात् अपने भाइयोंसहित राजा दुर्योधन अत्यन्त हर्षमें भरकर अश्वातक, विकर्ण, अम्बष्ठ, कोसल, दरद, शक, क्षुद्रक तथा मालव आदि देशोंके योद्धाओंके साथ सुबलपुत्र शकुनिकी सेनाका संरक्षण करने लगा
gāndhārāḥ sindhu-sauvīrāḥ śibayo 'tha vasātayaḥ | śakuniś ca sva-sainyena bhāradvājam apālayat |
ഗാന്ധാരർ, സിന്ധു-സൗവീരർ, ശിബികൾ, വസാതികൾ—ഈ വീരക്ഷത്രിയർ സ്ഥാനമേറ്റു. ശകുനി തന്റെ സൈന്യത്തോടുകൂടി ഭാരദ്വാജപുത്രനായ ദ്രോണനെ കാത്തു.
(संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, ‘duty’ is often expressed as loyalty and protection within one’s alliance—guarding commanders and maintaining formation. Ethically, it underscores the Mahābhārata’s recurring tension: steadfastness to one’s side can be treated as dharma, even when the larger justice of the conflict remains morally fraught.
Sañjaya lists allied regional forces (Gandhāra, Sindhu, Sauvīra, Śibi, Vasāti) and states that Śakuni, with his own troops, took up the task of protecting Droṇa (referred to by the Bhāradvāja lineage). It is a snapshot of battlefield organization and protective assignments among Kaurava allies.