Shloka 53
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
तरसा वारयामास मनत्तो मत्तमिव द्विपम् । श्वेतने धनुष खींचकर सात बाणोंद्वारा भीष्मको बेध डाला। तब पराक्रमी भीष्मने बैतके उस पराक्रमको स्वयं पराक्रम करके वेगपूर्वक रोक दिया; मानो किसी मतवाले हाथीने दूसरे मतवाले हाथीको रोक दिया हो ।। ५२ है ।। श्वेत: शान्तनवं भूय: शरै: संनतपर्वभि:
sañjaya uvāca | tarasā vārayāmāsa manatto mattam iva dvipam | śvetaḥ śāntanavaṃ bhūyaḥ śaraiḥ sannatapārva-bhiḥ |
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—അവൻ വേഗത്തോടെ അവനെ തടഞ്ഞു; മദിച്ച ആന മറ്റൊരു മദിച്ച ആനയെ തടയുന്നതുപോലെ. പിന്നെ ശ്വേതൻ നന്നായി ഘടിപ്പിച്ച സന്ധികളുള്ള അമ്പുകളാൽ ശാന്തനവൻ (ഭീഷ്മൻ)നെ വീണ്ടും തുളച്ചു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that true martial excellence includes restraint: even in fierce combat, the superior warrior is one who can check and control force, not merely unleash it.
Sañjaya describes a clash where Bhīṣma (Śāntanava) forcefully checks an opponent like one maddened elephant stopping another, while Śveta again strikes Bhīṣma with well-made arrows.