Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

Chapter 51: Saṃdhyākāla-saṃhāra

Evening Withdrawal after Arjuna’s Counter-Advance

ततो हलहलाशब्दस्तव सैन्येषु भारत । दृष्टवा सेनापतिं तूर्ण यान्तं शल्यरथं प्रति,भारत! तब सेनापति श्वेतको शीघ्रतापूर्वक शल्यके रथकी ओर जाते देख आपकी सेनाओंमें हाहाकार मच गया

tato halahalāśabdas tava sainyeṣu bhārata | dṛṣṭvā senāpatiṁ tūrṇaṁ yāntaṁ śalyarathaṁ prati ||

ഭാരതാ! സേനാപതി ശ്വേതൻ വേഗത്തിൽ ശല്യന്റെ രഥത്തേക്കു പോകുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ നിന്റെ സൈന്യങ്ങളിൽ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു।

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय (तस्मात्/ततः = ततः)
हलहलाशब्दःa cry of “halahalā” (uproar)
हलहलाशब्दः:
Karta
TypeNoun
Rootहलहला-शब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तवyour
तव:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन (सम्बोधनार्थे स्वामित्वे)
सैन्येषुin the armies
सैन्येषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), “having seen”
सेनापतिम्the commander
सेनापतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेनापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
यान्तम्going, proceeding
यान्तम्:
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शल्यरथम्Śalya’s chariot
शल्यरथम्:
Karma
TypeNoun
Rootशल्य-रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय (उपसर्ग/निपात; ‘towards’)
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by address 'Bhārata')
S
senāpati (the commander)
Ś
Śalya
Ś
Śalya’s chariot
K
Kaurava army (tava sainyeṣu)