Shloka 3
न मातुलं च स्वस्रीयो न सखायं सखा तथा । आविष्टा इव युध्यन्ते पाण्डवा: कुरुभि: सह,न भानजेने मामाको पहचाना, न मित्रने मित्रको। उस समय पाण्डव-योद्धा कौरव- सैनिकोंके साथ इस प्रकार युद्ध करते थे, मानो उनमें किसी ग्रह आदिका आवेश हो गया हो
na mātulaṃ ca svasrīyo na sakhāyaṃ sakhā tathā | āviṣṭā iva yudhyante pāṇḍavāḥ kurubhiḥ saha ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— ആ യുദ്ധത്തിൽ പാണ്ഡവർ കുരുക്കളോടു കൂടി, ആവേശം പിടിച്ചവരെപ്പോലെ പോരാടി; സഹോദരിയുടെ മകൻ മാമനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല, സുഹൃത്ത് സുഹൃത്തിനെ വിട്ടില്ല—ബന്ധവും സ്നേഹവും എന്ന ബോധം അന്നു മങ്ങിപ്പോയി।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a moral tension of war: when violence escalates, even sacred bonds—uncle and nephew, friend and friend—can be disregarded. It warns how conflict can induce a near-possessed state (āviṣṭāḥ), eclipsing ordinary dharma rooted in family and friendship.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Pāṇḍavas are fighting the Kuru forces with relentless intensity, as though driven by an overpowering impulse, without making exceptions for relatives or friends on the opposing side.