Shloka 26
साथ्वारोहान् हयान् कांचिदुन्मथ्य वरवारणा: । सहसा चिक्षिपुस्तत्र संकुले भैरवे सति,बहुत-से बड़े-बड़े हाथी कितने ही घुड़सवारों-सहित घोड़ोंको पैरोंसे कुचलकर सहसा भयंकर युद्धमें फेंक देते थे
sāśvārūḍhān hayān kāṁcid unmathya varavārāṇāḥ | sahasā cikṣipus tatra saṅkule bhairave sati ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആ തിരക്കേറിയ ഭീകരസമരത്തിൽ മഹാഗജങ്ങൾ ചില കുതിരകളെ കുതിരപ്പടയാളികളോടുകൂടി ബലമായി വലിച്ചുയർത്തി, കാലടിയിൽ ചവിട്ടി, പെട്ടെന്ന് തന്നെ യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിലേക്ക് എറിഞ്ഞുകളഞ്ഞു. ബലത്തിന്റെ പ്രചണ്ഡവേഗം ക്രമത്തെയും ജീവനും ഒരുപോലെ മറിച്ചുമറിച്ചു.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dehumanizing force of war: once battle becomes crowded and fearsome, sheer power and momentum dominate, and living beings are treated like objects to be crushed or hurled. It implicitly invites reflection on the cost of conflict even within a dharma-framed war.
Sañjaya describes a battlefield moment where powerful elephants, amid a chaotic melee, wrench up horses together with their riders and fling them down, intensifying the terror and confusion of the fight.