Shloka 78
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
सम्बन्ध--इस प्रकार अपनी स्थितिका वर्णन करते हुए गीताके उपदेशकी और हक 3. रूपकी स्युतिका महत्त्व प्रकट करके; अब संजय धुतराष्ट्रसे की विजयकी निश्चित सम्भावना प्रकट करते हुए इस अध्यायका उपसंहार करते हैं-- यत्र योगेश्वर: कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धर: । तत्र श्रीविजयो भूतिर्धुवा नीतिर्मतिर्मम,हे राजन! जहाँ योगेश्वर श्रीकृष्ण हैं और जहाँ गाण्डीव-धनुषधारी अर्जुन हैं, वहींपर श्री, विजय, विभूति और अचल नीति है--ऐसा मेरा मत है*.
sañjaya uvāca | yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanuḥdharaḥ | tatra śrīr vijayo bhūtir dhruvā nītir matir mama, he rājan ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— ഹേ രാജാവേ! യോഗേശ്വരനായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ എവിടെയുണ്ടോ, ധനുർധരനായ പാർഥൻ (അർജുനൻ) എവിടെയുണ്ടോ, അവിടെയേ ശ്രീ, വിജയം, വിഭൂതി, അചഞ്ചലമായ നീതി ഉറപ്പായി വസിക്കുന്നു—ഇതാണ് എന്റെ ദൃഢമായ വിധി.
संजय उवाच
Educational Q&A
True and lasting victory is assured where divine wisdom (Krishna as Yogeshvara) and dutiful human effort (Arjuna as the bow-bearing warrior) unite; prosperity and sound ethical policy follow alignment with dharma rather than mere power.
After hearing Krishna’s teaching to Arjuna, Sanjaya reports to King Dhritarashtra and concludes with his decisive assessment: the side with Krishna and Arjuna will inevitably possess fortune, victory, strength, and steadfast right counsel—implying the Pandavas’ triumph.