Shloka 2
Nirmaryāda-saṃgrāma-varṇana — The Unbounded Clash and Bhīṣma’s Rallying Presence
अहिंसा: सत्यमक्रोधस्त्याग:: शान्तिरपैशुनम्र । दयाएँ भूतेष्वलोलुप्त्व॑ मार्दव॑* हवीरचापलम्:
arjuna uvāca | ahiṃsā satyam akrodhas tyāgaḥ śāntir apaiśunam | dayā bhūteṣv aloluptvaṃ mārdavaṃ hrīr acāpalam ||
അർജുനൻ പറഞ്ഞു—അഹിംസ, സത്യം, ക്രോധരാഹിത്യം, ത്യാഗം, അന്തഃശാന്തി, പരനിന്ദയിൽ നിന്നുള്ള വിരതി, സർവ്വജീവികളോടും കരുണ, വിഷയസ്പർശം ഉണ്ടായാലും ലോഭ-ആസക്തി ഇല്ലായ്മ, മൃദുത്വം, ധർമ്മശാസ്ത്രവിരുദ്ധ പ്രവർത്തിയിൽ ലജ്ജ, കൂടാതെ ചിത്തത്തിന്റെ അചഞ്ചലസ്ഥൈര്യം—ഇവയാണ് സംയമത്തിന്റെയും സദാചാരത്തിന്റെയും ലക്ഷണങ്ങൾ.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse enumerates foundational dharmic virtues—non-harm, truth, freedom from anger, renunciation, inner peace, non-slander, compassion, non-greed, gentleness, moral conscience, and steadiness—presenting an ethical profile that governs body, speech, and mind.
In the Bhīṣma Parva’s instructional context, Arjuna voices a compact catalogue of virtues, framing the moral discipline expected of a righteous person even amid the pressures surrounding the Kurukṣetra war.