Shloka 3
Chapter 43: Tumult of Battle-Sounds and the Proliferation of Dvandva
Paired Engagements
ऊर्ध्वमूलमध:शाखमश्चत्थं प्राहुरव्ययम् । छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ।।
ūrdhva-mūlam adhaḥ-śākham aśvatthaṁ prāhur avyayam | chandāṁsi yasya parṇāni yas taṁ veda sa veda-vit || (gītā 15.1) na rūpam asyeha tathopalabhyate nānto na cādir na ca sampratiṣṭhā | aśvattham enaṁ su-virūḍha-mūlam asaṅga-śastreṇa dṛḍhena chittvā ||
അവർ അവ്യയമായ അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തെ വിവരിക്കുന്നു—അതിന്റെ മൂലം മുകളിലും ശാഖകൾ താഴെയും; അതിന്റെ ഇലകൾ വേദഛന്ദസ്സുകൾ—അതിനെ യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്നവൻ വേദവിദ്. എന്നാൽ ഇവിടെ അതിന്റെ യഥാരൂപം അങ്ങനെ പിടികൂടപ്പെടുന്നില്ല: അതിന് ആദിയില്ല, അന്തമില്ല, ഉറച്ച പ്രതിഷ്ഠയുമില്ല. അതിനാൽ അഹങ്കാര-മമത-വാസനകളാൽ ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയ ഈ സംസാരം-രൂപ അശ്വത്ഥത്തെ ദൃഢമായ വൈരാഗ്യ-രൂപ ശസ്ത്രംകൊണ്ട് വെട്ടി, ആസക്തിയുടെ കുടുക്കിൽ നിന്ന് മാറി, പരമ ശ്രേയസ്സിനെ അന്വേഷിക്കണം।
अजुन उवाच
Educational Q&A
Saṁsāra is portrayed as an inverted, impermanent-yet-continuing world-tree whose visible structure cannot be securely grasped as ultimate reality. Freedom requires cutting its deep roots—attachment, egoism, and craving—using the disciplined ‘weapon’ of non-attachment, thereby turning toward liberating knowledge.
In the teaching context of the Gītā, the speaker introduces a vivid metaphor: the aśvattha tree represents worldly existence and its entangling growth. The instruction is practical and ethical-spiritual: recognize the instability of worldly supports and actively sever attachment through firm inner discipline.