Next Verse

Shloka 1

Chapter 19: Prativyūha of the Pāṇḍavas — Vajra (Acala) Formation and Dawn Omens

पम्प बछ। अऑ-्-क्ााज एकोनविशतितमो< ध्याय: व्यूहनिर्माणके विषयमें युधिष्ठदिर और अर्जुनकी बातचीत, अर्जुनद्वारा वजव्यूहकी रचना, भीमसेनकी अध्यक्षतामें सेनाका आगे बढ़ना धृतराष्ट उवाच अक्षौहिण्यो दशैका च व्यूढा दृष्टवा युधिष्ठिर: कथमल्पेन सैन्येन प्रत्यव्यूहत पाण्डव:,धृतराष्ट्र बोले--संजय! मेरी ग्यारह अक्षौहिणियोंको व्यूहाकारमें खड़ी हुई देख पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरने उसका सामना करनेके लिये अपनी थोड़ी-सी सेनाके द्वारा किस प्रकार व्यूह-रचना की? जो मनुष्य, देवता, गन्धर्व और असुर सभीकी व्यूहनिर्माण-विधिको जानते हैं, उन भीष्मजीके सामने कुन्तीकुमारने किस तरह अपनी सेनाका व्यूह बनाया? इस प्रकार श्रीमह्याभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत श्रीमद्भगवद््‌गीतापर्वमें पाण्डवसेनाका व्यूहनिर्माणविषयक उतन्नीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १९ ॥। अपन का छा | अत-#-#कत विशो<श्ध्याय: दोनों सेनाओंकी स्थिति तथा कौरवसेनाका अभियान धृतराष्ट उवाच सूर्योदये संजय के नु पूर्व युयुत्सवो हृष्पमाणा इवासन्‌ | मामका वा भीष्मनेत्रा: समीपे पाण्डवा वा भीमनेत्रास्तदानीम्‌

dhṛtarāṣṭra uvāca | sūryodaye sañjaya ke nu pūrva yuyutsavo hṛṣyamāṇā ivāsan | māmakā vā bhīṣma-netrāḥ samīpe pāṇḍavā vā bhīma-netrās tadānīm ||

ധൃതരാഷ്ട്രൻ പറഞ്ഞു—സഞ്ജയാ! സൂര്യോദയസമയത്ത്, യുദ്ധം ആരംഭിക്കുന്നതിന് തൊട്ടുമുമ്പ്, ഭീഷ്മനെ ദൃഷ്ടിയായി (ആധാരമായി) കണ്ട എന്റെ പക്ഷത്തെ യോദ്ധാക്കൾ ഹർഷോന്മാദത്തോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നോ? അല്ലെങ്കിൽ അപ്പോൾ ഭീമനെ കേന്ദ്രമായി കണ്ട പാണ്ഡവരാണോ കൂടുതൽ ഉല്ലസിച്ചിരുന്നത്?

धृतराष्ट्रःDhritarashtra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
सूर्योदयेat sunrise
सूर्योदये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसूर्योदय
FormMasculine, Locative, Singular
संजयO Sanjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular
केwho (which ones)
के:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Plural
नुindeed/then (interrogative particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
पूर्वम्before/earlier
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
युयुत्सवःdesirous of fighting
युयुत्सवः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुयुत्सु
FormMasculine, Nominative, Plural
हृष्टमनाःwith delighted minds
हृष्टमनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्टमनस्
FormMasculine, Nominative, Plural
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आसन्were
आसन्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, Third, Plural, Parasmaipada
मामकाःmy (people)/mine
मामकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमामक
FormMasculine, Nominative, Plural
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
भीष्मनेत्राःhaving Bhishma as (their) eye/leader
भीष्मनेत्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootभीष्मनेत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
समीपेnear/at the vicinity
समीपे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमीप
FormNeuter, Locative, Singular
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
भीमनेत्राःhaving Bhima as (their) eye/leader
भीमनेत्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootभीमनेत्र
FormMasculine, Nominative, Plural
तदानीम्then/at that time
तदानीम्:
TypeIndeclinable
Rootतदानीम्

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
S
Sañjaya
B
Bhīṣma
B
Bhīma
P
Pāṇḍavas
K
Kauravas