Shloka 7
भीष्मपर्व — अध्याय 18: सेनानिनादः, ध्वज-दीप्तिः, भीष्मरक्षण-व्यवस्था च
Battle Muster: Soundscape, Banners, and the Protection of Bhīṣma
Devanagari script
स्वेषां चैव परेषां च समदृश्यन्त भारत । महेन्द्रकेतव: शुभ्रा महेन्द्रसदनेष्विव,भारत! अपनी और शत्रुकी सेनाके चमकीले ध्वज इन्द्रभवनमें फहरानेवाले देवेन्द्रके ध्वजोंके समान दिखायी देते थे
Transliteration
sveṣāṁ caiva pareṣāṁ ca samadṛśyanta bhārata | mahendraketavaḥ śubhrā mahendrasadaneṣv iva ||
Translation
ഭാരതാ! നമ്മുടെ സൈന്യത്തിന്റെയും ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെയും ദീപ്തമായ ധ്വജങ്ങൾ ഒരുപോലെ ദൃശ്യമായി—മഹേന്ദ്രന്റെ സദനത്തിൽ ദേവേന്ദ്രന്റെ കേതുക്കൾ പാറുന്നതുപോലെ.
Word by Word
स्वेषाम्of their own
स्वेषाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं (सर्वनाम), षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
परेषाम्of the others/of the enemies
परेषाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपर (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं (सर्वनाम), षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
समदृश्यन्तappeared/were seen
समदृश्यन्त:
TypeVerb
Rootदृश्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, बहुवचन, आत्मनेपद
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
महेन्द्रकेतवःIndra-like banners/standards
महेन्द्रकेतवः:
Karta
TypeNoun
Rootमहेन्द्रकेतु
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
शुभ्राःbright/white
शुभ्राः:
TypeAdjective
Rootशुभ्र
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
महेन्द्रसदनेषुin Indra's palace(s)
महेन्द्रसदनेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहेन्द्रसदन
Formनपुं, सप्तमी, बहुवचन
इवlike/as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaB
Bhārata (Dhṛtarāṣṭra as addressee)M
Mahendra/IndraK
ketu (banners/standards)M
Mahendra-sadana (Indra’s celestial abode)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes