Shloka 5
Devanagari script
तत्र रत्नानि दिव्यानि स्वयं रक्षति केशव: । प्रसन्नश्चाभवत् तत्र प्रजानां व्यद्धत् सुखम्,स्वयं भगवान् केशव ही वहाँ दिव्य रत्नोंको रखते और उनकी रक्षा करते हैं। वे वहाँकी प्रजापर प्रसन्न हुए थे, इसलिये उनको सुख पहुँचानेकी व्यवस्था उन्होंने स्वयं की है
Translation
അവിടെ ഭഗവാൻ കേശവൻ സ്വയം ദിവ്യരത്നങ്ങളെ സൂക്ഷിക്കുകയും കാത്തുരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവിടത്തെ പ്രജകളിൽ പ്രസന്നനായി, അവരുടെ സുഖത്തിനുള്ള ക്രമീകരണം അദ്ദേഹം തന്നേ ചെയ്തു.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formindeclinable (locative adverb)
रत्नानिgems, jewels
रत्नानि:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न
Formneuter, nominative/accusative, plural
दिव्यानिdivine, celestial
दिव्यानि:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य
Formneuter, nominative/accusative, plural
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Formindeclinable
रक्षतिprotects
रक्षति:
Karta
TypeVerb
Rootरक्ष्
Formpresent (lat), parasmaipada, 3rd person, singular
केशवःKeshava (Krishna)
केशवः:
Karta
TypeNoun
Rootकेशव
Formmasculine, nominative, singular
प्रसन्नःpleased
प्रसन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रसन्न
Formmasculine, nominative, singular (past passive participle used adjectivally)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formindeclinable
अभवत्became, was
अभवत्:
Karta
TypeVerb
Rootभू
Formimperfect (lan), parasmaipada, 3rd person, singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formindeclinable (locative adverb)
प्रजानाम्of the people; for the subjects
प्रजानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootप्रजा
Formfeminine, genitive, plural
व्यदधात्arranged, provided, bestowed
व्यदधात्:
Karta
TypeVerb
Rootधा
Formimperfect (lan), parasmaipada, 3rd person, singular (vi + a + dha)
सुखम्happiness, comfort
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
Formneuter, accusative, singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes