Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

Yuga-Lakṣaṇa and Varṣa-Pramāṇa Inquiry (युगलक्षण–वर्षप्रमाण–प्रश्न)

सुकुमारी कुमारी च शीताशी वेणिका तथा । महानदी च कौरव्य तथा मणिजला नदी,कुरुनन्दन! भरतश्रेष्ठ! उस द्वीपमें सुकुमारी, कुमारी, शीताशी, वेणिका, महानदी, मणिजला तथा चक्षुर्वर्धनिका आदि पवित्र जलवाली नदियाँ बहती हैं

sañjaya uvāca | sukumārī kumārī ca śītāśī veṇikā tathā | mahānadī ca kauravya tathā maṇijalā nadī, kurunandana! bharataśreṣṭha! asmin dvīpe sukumārī, kumārī, śītāśī, veṇikā, mahānadī, maṇijalā tathā cakṣurvardhanikādayaḥ pavitrajalavāhinyo nadyo vahanti |

സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കൗരവ്യാ! ആ ദ്വീപിൽ സുകുമാരി, കുമാരി, ശീതാശി, വേണിക, മഹാനദി, മണിജലാ എന്നീ പുണ്യജല നദികൾ ഒഴുകുന്നു.

सुकुमारीSukumārī (name of a river)
सुकुमारी:
Karta
TypeNoun
Rootसुकुमारी
FormFeminine, Nominative, Singular
कुमारीKumārī (name of a river)
कुमारी:
Karta
TypeNoun
Rootकुमारी
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
शीताशीŚītāśī (name of a river)
शीताशी:
Karta
TypeNoun
Rootशीताशी
FormFeminine, Nominative, Singular
वेणिकाVeṇikā (name of a river)
वेणिका:
Karta
TypeNoun
Rootवेणिका
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
महानदीMahānadī (lit. great river; name of a river)
महानदी:
Karta
TypeNoun
Rootमहानदी
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कौरव्यO descendant of Kuru (O Kauravya)
कौरव्य:
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Vocative, Singular
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
मणिजलाMaṇijalā (lit. jewel-watered; name of a river)
मणिजला:
Karta
TypeNoun
Rootमणिजला
FormFeminine, Nominative, Singular
नदीriver
नदी:
Karta
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Nominative, Singular
कुरुनन्दनO joy of the Kurus
कुरुनन्दन:
TypeNoun
Rootकुरुनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas
भरतश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootभरतश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
K
Kauravya (addressed listener in Kuru line)
K
Kurunandana (addressed listener)
B
Bharataśreṣṭha (addressed listener)
D
Dvīpa (island/continent)
S
Sukumārī river
K
Kumārī river
Ś
Śītāśī river
V
Veṇikā river
M
Mahānadī river
M
Maṇijalā river
C
Cakṣurvardhanikā river

Educational Q&A

The verse underscores the idea of sacred order in the world through the motif of pure rivers. Even within a war-centered parva, the text recalls landscapes associated with purity and merit, implicitly affirming dharmic values such as sanctity, auspiciousness, and the moral significance attached to tīrtha-like waters.

Sanjaya is describing a particular dvīpa (landmass/island) and enumerating the holy rivers that flow there—Sukumārī, Kumārī, Śītāśī, Veṇikā, Mahānadī, Maṇijalā, and others like Cakṣurvardhanikā—using honorific addresses to the listener from the Kuru-Bharata line.