Shloka 30
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
Devanagari script
गजो गजं समासाद्य द्रवमाणं महाहवे । ययौ प्रमृद्य तरसा पादातान् वाजिनस्तथा,उस महायुद्धमें एक हाथी भागते हुए दूसरे हाथीके पास पहुँचकर अपने वेगसे बहुतेरे पैदल सिपाहियों तथा घोड़ोंको कुचलता हुआ उसका अनुसरण करता था
Transliteration
gajo gajaṃ samāsādya dravamāṇaṃ mahāhave | yayau pramṛdya tarasā pādātān vājinastathā ||
Translation
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു—ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ ഒരു ആന, ഓടിപ്പോകുന്ന മറ്റൊരു ആനയെ സമീപിച്ച്, തന്റെ അതിവേഗത്തിൽ അനേകം പാദാതികളെയും കുതിരകളെയും ചവിട്ടിമെതിച്ച് അതിന്റെ പിന്നാലെ പാഞ്ഞുപോയി।
Word by Word
गजःan elephant
गजः:
Karta
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Nominative, Singular
गजम्another elephant
गजम्:
Karma
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Accusative, Singular
समासाद्यhaving reached/approached
समासाद्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
द्रवमाणम्fleeing/running
द्रवमाणम्:
TypeAdjective
Root√द्रु (द्रव्) + शानच्
FormMasculine, Accusative, Singular, Present participle (Ātmanepada), शानच्
महाहवेin the great battle
महाहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाहव
FormMasculine, Locative, Singular
ययौwent/proceeded
ययौ:
TypeVerb
Root√या
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रमृद्यhaving crushed/trampled
प्रमृद्य:
TypeVerb
Rootप्र-√मृद्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
तरसाwith speed/force
तरसा:
Karana
TypeNoun
Rootतरस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
पादातान्foot-soldiers
पादातान्:
Karma
TypeNoun
Rootपादात
FormMasculine, Accusative, Plural
वाजिनःhorses
वाजिनः:
Karma
TypeNoun
Rootवाजिन्
FormMasculine, Accusative, Plural
तथाalso/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaE
elephant (gaja)F
foot-soldiers (pādāta)H
horses (vājin)G
great battle (mahāhava)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes