Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Daśame’hani Bhīṣma-yuddham — Śikhaṇḍī-rakṣaṇa, Arjuna-prabhāva, Duryodhana-āśraya-vākyam

विमुक्तां बहुभियोंधै: शस्त्रवृष्टिं दुरासदाम्‌ । यदेको वारयामास मारुतो5भ्रगणानिव,उस युद्धमें हमने अर्जुनके हाथोंकी अद्भुत फुर्ती देखी, जैसे हवा बादलोंको छिलन्न-भिन्न कर देती है, उसी प्रकार बहुत-से योद्धाओंद्वारा की हुई उस दुःसह बाण-वर्षाका उन्होंने अकेले ही निवारण कर दिया

sañjaya uvāca | vimuktāṃ bahubhir yodhaiḥ śastravṛṣṭiṃ durāsadām | yad eko vārayāmāsa māruto 'bhragaṇān iva ||

യുദ്ധത്തിൽ അനേകർ വിട്ടയച്ച ആ ദുർജ്ജയമായ ആയുധവൃഷ്ടിയെ അവൻ ഒറ്റയ്ക്കു തന്നെ തടഞ്ഞു—കാറ്റ് മേഘക്കൂട്ടങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ।

विमुक्ताम्released, discharged
विमुक्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविमुक्त (वि+मुच्, क्त)
FormFeminine, Accusative, Singular
बहुभिःby many
बहुभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
योधैःby warriors
योधैः:
Karana
TypeNoun
Rootयोद्धृ/योध (योद्धा)
FormMasculine, Instrumental, Plural
शस्त्रवृष्टिम्shower of weapons
शस्त्रवृष्टिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशस्त्रवृष्टि
FormFeminine, Accusative, Singular
दुरासदाम्hard to approach/withstand
दुरासदाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुरासद (दुर्+आसद)
FormFeminine, Accusative, Singular
यत्which/that
यत्:
TypeIndeclinable
Rootयद्
एकःalone, single
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
वारयामासchecked, warded off
वारयामास:
TypeVerb
Rootवृ (वारयति)
FormPerfect (Periphrastic Perfect), 3rd, Singular
मारुतःwind
मारुतः:
Karta
TypeNoun
Rootमारुत
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्रगणान्masses of clouds
अभ्रगणान्:
Karma
TypeNoun
Rootअभ्रगण
FormMasculine, Accusative, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
W
wind (māruta)
C
cloud-masses (abhragaṇa)
W
weapon-shower (śastravṛṣṭi)

Educational Q&A

Even amid collective aggression, disciplined excellence and steadiness can restrain destructive force; the verse praises controlled power—strength guided by purpose rather than rage.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that many warriors unleashed a formidable barrage of weapons, but Arjuna alone countered and neutralized it, compared to wind dispersing clouds.