Shloka 51
अर्जुनो रथिनां श्रेष्ठो धृष्टद्युम्नमुवाच ह । भीष्मको रथोंके समूहसे घिरा हुआ देख रथियोंमें श्रेष्ठ अर्जुनने धृष्टद्युम्नसे कहा - || ५० ह || शिखण्डिनं नरव्याप्र॑ भीष्मस्य प्रमुखे नूप । स्थापयस्वाद्य पाञज्चाल्य तस्य गोप्ताहमित्युत,“नरेश्वर! पांचालराजकुमारर! आज तुम पुरुषसिंह शिखण्डीको भीष्मके सामने उपस्थित करो। मैं उसकी रक्षा करूँगा”
sañjaya uvāca | arjuno rathināṃ śreṣṭho dhṛṣṭadyumnam uvāca ha | bhīṣmaṃ rathānīka-samūhena ghṛtaṃ dṛṣṭvā rathināṃ śreṣṭho 'rjuno dhṛṣṭadyumnam uvāca | śikhaṇḍinaṃ nara-vyāghra bhīṣmasya pramukhe nūnam | sthāpayasvādya pāñcālya tasya goptāham ity uvāca ||
സഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു— ഭീഷ്മൻ രഥസമൂഹംകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, രഥികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അർജുനൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനോട് പറഞ്ഞു— “നരവ്യാഘ്രാ, പാഞ്ചാലകുമാരാ! ഇന്ന് ശിഖണ്ഡിയെ ഭീഷ്മന്റെ മുൻപിൽ നിർത്തുക; അവന്റെ രക്ഷകൻ ഞാൻ തന്നെയാകുന്നു.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how dharma in war includes both courage and restraint: Arjuna seeks to stop Bhīṣma’s overwhelming destruction by using a lawful tactical means tied to Bhīṣma’s own ethical vow, while also taking responsibility to protect Śikhaṇḍin.
Sañjaya reports that Arjuna, seeing Bhīṣma strongly protected within a chariot formation, instructs Dhṛṣṭadyumna to place Śikhaṇḍin at the front facing Bhīṣma, with Arjuna promising to guard him—setting up the maneuver that will allow Bhīṣma to be checked.