Shloka 31
“दुःशासन! तुम शीघ्र ही भीष्मकी रक्षा करनेवाले रथोंको जोतकर तैयार कराओ। अपने पास कुल बाईस सेनाएँ हैं। उन सबको भीष्मकी रक्षामें ही नियुक्त कर दो
sañjaya uvāca — duḥśāsana! tvaṃ śīghram eva bhīṣmasya rakṣaṇaṃ kurvantaḥ rathān yojayitvā sajjān kāraya. tava samīpe kuladvāviṃśatiḥ senāḥ santi; tāḥ sarvā bhīṣmasya rakṣāyām eva niyujya.
“ദുഃശാസനാ! ഭീഷ്മനെ കാക്കാനുള്ള രഥങ്ങളെ ഉടൻ കെട്ടി സജ്ജമാക്കുക. നിന്റെ കൈവശം ആകെ ഇരുപത്തിരണ്ട് സേനാവിഭാഗങ്ങളുണ്ട്—അവയെല്ലാം ഭീഷ്മരക്ഷയ്ക്കായി മാത്രം നിയോഗിക്കുക.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights wartime responsibility and hierarchy: when a key elder and commander is vulnerable, the immediate duty is coordinated protection and disciplined deployment of forces, subordinating personal ambition to the stability of the army and respect for senior leadership.
Sanjaya reports an urgent command directed to Duhshasana: to ready protective chariots and concentrate all available twenty-two military divisions around Bhishma, indicating a tactical shift to safeguard the Kaurava commander amid escalating battle pressure.