Shloka 20
सैन्यसंनिवेशः (Sainyasaṃniveśaḥ) — Deployment, Omens, and Yuddha-Dharma Conventions
Devanagari script
उदतिष्ठद् रजो भौम॑ न प्राज्ञायत किंचन । अस्तड़त इवादित्ये सैन्येन सहसा55वृते,धरतीसे धूल उड़कर आकाशमें छा गयी। कुछ भी सूझ नहीं पड़ता था। सेनाकी गर्दसे सहसा आच्छादित हो जानेके कारण सूर्य अस्त हो गये-से जान पड़ते थे
Transliteration
udatiṣṭhad rajo bhaumaṁ na prājñāyata kiṁcana | astaṁ gata ivāditye sainyena sahasāvṛte ||
Translation
ഭൂമിയിൽ നിന്ന് പൊടി ഉയർന്ന് ആകാശം മൂടി; ഒന്നും വ്യക്തമായി കാണാനായില്ല। സൈന്യത്തിന്റെ പൊടിക്കാറ്റിൽ പെട്ടെന്ന് എല്ലാം മറഞ്ഞതുകൊണ്ട് സൂര്യനും അസ്തമിച്ചുവെന്നപോലെ തോന്നി।
Word by Word
उदतिष्ठत्arose, rose up
उदतिष्ठत्:
Karta
TypeVerb
Rootउद्-स्था (तिष्ठ)
FormImperfect (लङ्), 3, Singular, Parasmaipada
रजःdust
रजः:
Karta
TypeNoun
Rootरजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
भौमम्earthy, from the ground
भौमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootभौम
FormNeuter, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
प्राज्ञायतwas perceived/known
प्राज्ञायत:
TypeVerb
Rootप्र-ज्ञा
FormImperfect (लङ्), 3, Singular, Atmanepada
किंचनanything (at all)
किंचन:
Karma
TypePronoun
Rootकिंचन
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अस्तम्to setting (down), into sunset
अस्तम्:
TypeIndeclinable
Rootअस्त
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आदित्येwhen/with the sun (being so)
आदित्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Locative, Singular
सैन्येनby the army
सैन्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
सहसाsuddenly, violently
सहसा:
TypeIndeclinable
Rootसहसा
आवृतेwhen (it was) covered/obscured
आवृते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootआ-√वृ (आवृत)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Locative, Singular
Speaker
वैशग्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśaṃpāyanaĀ
Āditya (the Sun)S
sainya (the armies)B
bhūmi/dharatī (the earth/ground)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes