Shloka 117
Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha
जगामादर्शन तेषां विप्रास्ते च ययुर्गृहान्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! यज्ञस्थलमें उन समस्त श्रेष्ठ ब्राह्मणोंसे ऐसा कहकर वह नेवला वहाँसे गायब हो गया और वे ब्राह्मण भी अपने-अपने घर चले गये
jagāmādarśanaṃ teṣāṃ viprās te ca yayur gṛhān | vaiśampāyana uvāca—janamejaya! yajñasthale teṣāṃ sarveṣāṃ śreṣṭha-brāhmaṇānām evaṃ uktvā sa nakulaḥ tatraiva adarśanaṃ gataḥ, te brāhmaṇā api sva-sva-gṛhān jagmuḥ ||
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജനമേജയ! യാഗഭൂമിയിൽ ആ എല്ലാ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും മുമ്പിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ആ നരിക്കുരങ്ങ് (മംഗൂസ്) അവരുടെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായി; ബ്രാഹ്മണന്മാരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്കു പോയി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse closes a moral intervention: after delivering a truth meant to test the ethical worth behind a grand ritual, the mongoose disappears. The implied teaching is that ritual grandeur is not self-justifying; dharma depends on inner sincerity, humility, and moral substance, not merely on ceremonial display.
In the sacrificial arena, the mongoose (nakula) has spoken to the assembled eminent brāhmaṇas. After saying its piece, it vanishes from their sight, and the brāhmaṇas disperse to their homes—signaling the end of the episode and leaving the audience to contemplate the critique it delivered.