Shloka 433
कथयन्ति सम पुरुषा नानादेशनिवासिन: । “जिसकी जैसी इच्छा हो, उसको वही वस्तु दी जाय। सबको इच्छानुसार भोजन कराया जाय'--यह घोषणा दिन-रात जारी रहती थी--कभी बंद नहीं होती थी। हृष्ट-पुष्ट मनुष्योंसे भरे हुए उस यज्ञ-महोत्सवकी चर्चा नाना देशोंके निवासी मनुष्य बहुत दिनोंतक करते रहे
kathayanti sama puruṣā nānādeśanivāsinaḥ | “yasyā yasyecchā bhavet tasmai sā vastur dīyatām | sarvān icchānusāreṇa bhojayitavyāḥ” iti ghoṣaṇā divāniśaṃ pravartate sma—na kadācit viramati sma | hṛṣṭapuṣṭamanuṣyair bhṛtasya tasya yajñamahotsavasya kathāṃ nānādeśanivāsino manuṣyā bahūn ahān kathayām āsuḥ ||
നാനാദേശങ്ങളിലെ ജനങ്ങൾ അതിനെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. “ആർക്കെന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ, അവർക്കത് തന്നേ നൽകുക; എല്ലാവർക്കും ഇഷ്ടാനുസരണം ഭോജനം നൽകുക”—എന്ന പ്രഖ്യാപനം പകലും രാത്രിയും ഇടവിടാതെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ഒരിക്കലും നിലച്ചില്ല. ഹർഷഭരിതരും പുഷ്ടരുമായ ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ യജ്ഞമഹോത്സവത്തിന്റെ കീർത്തി യാത്രക്കാരും നാട്ടുകാരും ദീർഘകാലം പറഞ്ഞുപറഞ്ഞു നടന്നു.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic ideal of kingship and ritual: generosity is not merely symbolic but practical—meeting people’s needs and wishes through continuous giving and feeding. Ethical excellence is shown as inclusive hospitality that sustains communal well-being.
During the great sacrificial festival, an unceasing public announcement instructs attendants to give each person what they desire and to feed everyone accordingly. People from many regions later continue to talk about the event’s abundance and the thriving, satisfied crowds.