Shloka 7
यज्ञवाटवैभववर्णनम् / Description of the Splendour of the Sacrificial Enclosure
Devanagari script
इत्युक्त: स हृषीकेशो ध्यात्वा सुमहदुत्तरम् राजानं भोजराजन्यवर्धनो विष्णुरब्रवीत्,युधिष्ठिरके इस प्रकार पूछनेपर भोजवंशी क्षत्रियोंकी वृद्धि करनेवाले भगवान् हृषीकेश विष्णुने बहुत देरतक उत्तम रीतिसे चिन्तन करनेके बाद राजा युधिष्ठिरसे यों कहा --
Translation
യുധിഷ്ഠിരൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിനാൽ, ഭോജവംശീയ ക്ഷത്രിയരെ വർധിപ്പിക്കുന്ന ഭഗവാൻ ഹൃഷീകേശ വിഷ്ണു ഏറെനേരം ഉത്തമമായി ധ്യാനിച്ച് രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—
Word by Word
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्तःhaving been addressed/said to
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त, Masculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हृषीकेशःHrishikesha (Krishna)
हृषीकेशः:
Karta
TypeNoun
Rootहृषीकेश
FormMasculine, Nominative, Singular
ध्यात्वाhaving reflected/meditated
ध्यात्वा:
TypeVerb
Rootध्यै
Formक्त्वा, absolutive (having done)
सुमहत्very great
सुमहत्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular
उत्तरम्answer/reply
उत्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootउत्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
भोजराजन्यवर्धनःincreaser of the Bhoja Kshatriyas
भोजराजन्यवर्धनः:
Karta
TypeAdjective
Rootभोज-राजन्य-वर्धन
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलङ्, past (imperfect), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
युधिष्ठिर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes