Shloka 39
Ulūpī–Citravāhinī Saṃvāda: Dhanaṃjaya-patana and Prāya-threat
Devanagari script
शोकसंतप्तहृदया रुदती वेपती भृशम् | मणिपूरपतेर्माता ददर्श निहतं पतिम्,मणिपुर-नरेशकी माताका हृदय शोकसे संतप्त हो उठा था! रोती और काँपती हुई चित्रांगदाने देखा कि पतिदेव मारे गये
Transliteration
śokasantaptahṛdayā rudatī vepatī bhṛśam | maṇipūrapater mātā dadarśa nihataṃ patim ||
Translation
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ശോകത്തിൽ കത്തുന്ന ഹൃദയത്തോടെ, കരഞ്ഞുകൊണ്ടും അതിയായി വിറച്ചുകൊണ്ടും, മണിപുരപതിയുടെ മാതാവായ ചിത്രാംഗദ തന്റെ ഭർത്താവിനെ ഹതനായി കിടക്കുന്നതു കണ്ടു.
Word by Word
शोक-संतप्त-हृदयाshe whose heart is scorched by grief
शोक-संतप्त-हृदया:
Karta
TypeAdjective
Rootहृदय (प्रातिपदिक) + शोक (प्रातिपदिक) + संतप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
रुदतीcrying
रुदती:
Karta
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
FormFeminine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
वेपतीtrembling
वेपती:
Karta
TypeVerb
Rootवेप् (धातु)
FormFeminine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
भृशम्exceedingly, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
मणिपूर-पतेःof the lord of Manipur
मणिपूर-पतेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootमणिपूर (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
माताthe mother
माता:
Karta
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
ददर्शsaw
ददर्श:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
निहतम्slain
निहतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनि-हन् (धातु) / निहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
पतिम्husband
पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaM
MaṇipuraM
Maṇipūrapati (lord/king of Maṇipura)T
the mother of the MaṇipūrapatiH
her husband (slain)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes