Shloka 23

Parīkṣit-janma-saṃkaṭa and Kuntī’s petition to Vāsudeva (परिक्षिज्जन्मसंकटं कुन्त्याः प्रार्थना च)

Devanagari script

सा पुराभिमुखा राजन्नुवाह महती चमू: । कृच्छाद्‌ द्रविणभारार्ता हर्षयन्ती कुरूद्वहान्‌,राजन! वे वाहनोंपर बोझ अधिक होनेके कारण दो-दो कोसपर मुकाम देते जाते थे। द्रव्यके भारसे कष्ट पाती हुई वह विशाल सेना उन कुरुश्रेष्ठ वीरोंका हर्ष बढ़ाती हुई बड़ी कठिनाईसे नगरकी ओर उस धनको ले जा रही थी

Transliteration

sā purābhimukhā rājann uvāha mahatī camūḥ | kṛcchād draviṇabhārārtā harṣayantī kurūdvahān ||

Translation

വൈശംപായനൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ, ആ മഹാസൈന്യം നഗരത്തേക്കു മുന്നേറി. ധനഭാരത്തിൽ പീഡിതമായി അതി പ്രയാസത്തോടെ മാത്രമേ അത് നീങ്ങാനായുള്ളൂ; എങ്കിലും ആ സമ്പത്ത് വഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ കുരുശ്രേഷ്ഠ വീരന്മാരുടെ ഹർഷം വർധിപ്പിച്ചു.

Word by Word

साshe/that (army)

पुराformerly; earlier

अभिमुखाfacing toward; turned toward

राजन्O king

उवाहcarried; bore; conveyed

महतीgreat; huge

चमूःarmy

कृच्छात्with difficulty; from hardship

द्रविण-भार-आर्ताdistressed by the burden of wealth

हर्षयन्तीgladdening; causing joy

कुरू-द्वहान्the best of the Kurus (Kuru-bearers/foremost Kurus)

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

King (addressed as rājan)

camū (the army/host)

draviṇa (wealth/treasure)

purā (city/town)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes