Shloka 1
Kṛṣṇasya Dvārakā-praveśaḥ — Krishna’s Return to Dvārakā and the Raivataka Festival
ऑपनआक्राता बछ। 2 अष्टपञज्चाशत्तमो< ध्याय: कुण्डल लेकर उत्तंकका लौटना, मार्गमें उन कुण्डलोंका अपहरण होना तथा इन्द्र और अग्निदेवकी कृपासे फिर उन्हें पाकर गुरुपत्नीको देना वैशम्पायन उवाच स मित्रसहमासाद्य अभिज्ञानमयाचत । तस्मै ददावभिज्ञानं स चेक्ष्वाकुवरस्तदा,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! रानी मदयन्तीकी बात सुनकर उत्तंकने महाराज मित्रसह (सौदास)-के पास जाकर उनसे कोई पहचान माँगी। तब इक्ष्वाकुवंशियोंमें श्रेष्ठ उन नरेशने पहचानके रूपमें रानीको सुनानेके लिये निम्नांकित सन्देश दिया इस प्रकार श्रीमह्या भारत आश्वमेधिकपर्वके अन्तर्गत अनुगीतापर्वमें उत्तंकका उपाख्यानविषयक अद्दावनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ५८ ॥/ अपन क्रा बछ। अर: एकोनषष्टितमो< ध्याय: व सम द्वारकामें जाकर रैवतक पर्वतपर सम्मिलित होना और सबसे मिलना जनमेजय उवाच उत्तड़कस्य वरं दत्त्वा गोविन्दो द्विजसत्तम । अत ऊर्ध्व महाबाहु: कि चकार महायशा:
vaiśampāyana uvāca | sa mitrasaham āsādya abhijñānam ayācata | tasmai dadāv abhijñānaṃ sa cekṣvākuvaras tadā |
വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഉത്തങ്കൻ രാജാവ് മിത്രസഹ (സൗദാസ)നെ സമീപിച്ച് തിരിച്ചറിയാനുള്ള അടയാളം അപേക്ഷിച്ചു. അപ്പോൾ ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ ആ ശ്രേഷ്ഠ നൃപൻ, റാണിയോട് അറിയിക്കേണ്ടതിനായി, ഉത്തങ്കന്റെ വാക്ക് സത്യവും വിശ്വസനീയവും ആണെന്ന് അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്ന തരത്തിലുള്ള ഒരു പ്രമാണചിഹ്നം നൽകി.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even truthful speech needs credible verification in social and royal contexts; dharma includes safeguarding communication from fraud by using recognized tokens (abhijñāna).
Uttanka goes to King Mitrasaha and asks for a sign of recognition so that the queen will accept his message; the king provides an identifying token to authenticate Uttanka’s words.