Shloka 423
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
एवं दशविधो ज्ञेय: पार्थिवो गन्ध इत्युत । इष्ट (सुगन्ध), अनिष्ट (दुर्गन््ध), मधुर, अम्ल, कटु, निहारी (दुरतक फैलनेवाली), मिश्रित, स्निग्ध, रूक्ष और विशद--ये पार्थिव गन्धके दस भेद समझने चाहिये
evaṁ daśavidho jñeyaḥ pārthivo gandha ity uta | iṣṭaḥ (sugandhaḥ), aniṣṭaḥ (durgandhaḥ), madhuraḥ, amlaḥ, kaṭuḥ, nihārī (dūratakaphailanavālī), miśritaḥ, snigdhaḥ, rūkṣaḥ ca viśadaḥ—ete pārthiva-gandhasya daśa bhedā jñeyāḥ |
വായുദേവൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പാർത്ഥിവ ഗന്ധം പത്തുവിധമാണെന്ന് അറിയണം. ഇഷ്ടം (സുഗന്ധം) അനിഷ്ടം (ദുർഗന്ധം), മധുരം, അമ്ലം, കടു, നിഹാരി (ദൂരത്തോളം പരക്കുന്ന), മിശ്രിതം, സ്നിഗ്ധം, രൂക്ഷം, വിശദം—ഇവയാണ് ഭൂമിജന്യ ഗന്ധത്തിന്റെ പത്ത് ഭേദങ്ങൾ.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse classifies the earth-element’s sensory property—smell—into ten recognizable types, training discernment of material qualities as part of a broader philosophical/educational exposition.
Vāyu-deva is speaking in a didactic context, enumerating and defining categories of ‘earthly odor’ to instruct the listener in the analysis of elemental and sensory properties.