Shloka 123
Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga
Adhyātma-Upadeśa
एवमेवाप्यसंयुक्त: पुरुष: स्यान्न संशय: । जैसे कमलके पत्तेपर पड़ी हुई जलकी चंचल बूँद उसे भिगो नहीं पाती
evam evāpy asaṁyuktaḥ puruṣaḥ syān na saṁśayaḥ |
വായുദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ തന്നേ പുരുഷൻ അസംഗനായി നിലകൊള്ളാം; ഇതിൽ സംശയമില്ല. താമരയിലയിൽ വീഴുന്ന ചഞ്ചല ജലബിന്ദു അതിനെ നനയ്ക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ, ജ്ഞാനി പുരുഷൻ എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും ഇടപഴകിയാലും അവയാൽ ലിപ്തനാകുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് ക്ഷേത്രജ്ഞൻ സത്യത്തിൽ അസംഗൻ—ഇതിൽ അനിശ്ചയമില്ല.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The core teaching is inner non-attachment: the wise self (kṣetrajña/puruṣa) can engage with the world and its guṇas without being tainted, like water on a lotus leaf. True freedom is not withdrawal from action but freedom from clinging and identification.
Vāyu-deva is instructing the listener on the nature of the self and liberation. He uses a vivid simile (lotus leaf and water) to clarify that the realized knower remains untouched by worldly qualities even while living amid them.