Shloka 1
Adhyāya 48: Brahmopadeśa on Prāṇāyāma, Sāttvika Vṛtti, and the Sattva–Kṣetrajña Question
ऑपन---र< बक। ] अति्णऑकफा:<ह अष्टचत्वारिशो<्ध्याय: आत्मा और परमात्माके स्वरूपका विवेचन ब्रह्मोवाच केचिद् ब्रह्ममयं वृक्ष केचिद् ब्रह्मवनं महत् । केचित्तु ब्रह्म चाव्यक्ते केचित् परमनामयम् | मन्यन्ते सर्वमप्येतदव्यक्तप्रभवाव्ययम्,ब्रह्माजीने कहा--महर्षिगण! इस अव्यक्त, उत्पत्तिशील, अविनाशी सम्पूर्ण वृक्षको कोई ब्रह्म-स्वरूप मानते हैं और कोई महान ब्रह्मवन मानते हैं। कितने ही इसे अव्यक्त ब्रह्म और कितने ही परम अनामय मानते हैं
brahmovāca | kecid brahmamayaṁ vṛkṣaṁ kecid brahmavanaṁ mahat | kecit tu brahma cāvyakte kecit paramanāmayam | manyante sarvam apy etad avyaktaprabhavāvyayam ||
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ മഹർഷിമാരേ! അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച, ഉത്പത്തിശീലമായിട്ടും അവിനാശിയായ ഈ സമസ്ത വൃക്ഷത്തെ ചിലർ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമെന്ന് കരുതുന്നു; ചിലർ അതിനെ മഹത്തായ ‘ബ്രഹ്മവനം’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ചിലർ ബ്രഹ്മം അവ്യക്തത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു എന്ന് പറയുന്നു; ചിലർ അതിനെ പരമ അനാമയം (ദുഃഖരഹിത പരമം) എന്ന് വർണ്ണിക്കുന്നു. എന്നാൽ എല്ലാവരും—ഇതെല്ലാം അവ്യക്തപ്രഭവവും അവ്യയവും ആണെന്ന്—മനസ്സിലാക്കുന്നു.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Different sages describe the same ultimate reality in varied metaphors—tree, forest, unmanifest Brahman, or the supreme sorrowless state—yet agree that the manifested whole proceeds from the Unmanifest and is ultimately imperishable.
Brahmā addresses the assembled seers and summarizes their diverse philosophical characterizations of the cosmic principle, framing a discussion on the nature of the self, the supreme Self, and the source of manifestation.