Shloka 40
Brahmopadeśa: Adhipatitva-kathana, Dharma-lakṣaṇa, and Kṣetra–Kṣetrajña Viveka
Book 14, Chapter 43
न सत्यं विन्दते वक्षित क्षेत्रज्ञस्त्वेव विन्दति । गुणानां गुणभूतानां यत् परं परमं महत्,जो गुणों और गुणोंके कार्योंसे अत्यन्त परे है, उस परम महान् सत्यस्वरूप क्षेत्रज्ञको कोई नहीं जानता, परंतु वह सबको जानता है
na satyaṃ vindate vakti kṣetrajñas tveva vindati | guṇānāṃ guṇabhūtānāṃ yat paraṃ paramaṃ mahat |
വായു പറഞ്ഞു— ഗുണങ്ങളെയും ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന എല്ലാ ഫലങ്ങളെയും അതീതനായ ആ പരമ മഹത്തായ സത്യസ്വരൂപനായ ക്ഷേത്രജ്ഞനെ ആരും യഥാർത്ഥമായി അറിയുകയോ പൂർണ്ണമായി വിവരണം ചെയ്യുകയോ കഴിയില്ല. എന്നാൽ ആ പരമാത്മാവാണ് സകല ജീവികളെയും സകല വസ്തുക്കളെയും അറിയുന്നത്.
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The ultimate Self (kṣetrajña), the inner witness, is beyond the guṇas and all guṇa-born phenomena; it cannot be fully grasped by ordinary knowing or speech, yet it is the universal knower. The verse urges turning from changing qualities to the changeless witness and cultivating humility about conceptual claims.
Vāyudeva is speaking in a didactic passage, presenting a philosophical instruction about the supreme reality: beings cannot comprehend the transcendent kṣetrajña, but that kṣetrajña comprehends all. The focus is teaching rather than action.